مروری بر رویکردهای نوین توسعه پایدار شهری و چالش های پیاده سازی آن در شهرهای ایران

شتاب فزاینده شهرنشینی در دهه های اخیر، شهرها را با مجموعه ای از چالش های پیچیده در ابعاد زیست محیطی، اقتصادی و اجتماعی مواجه ساخته و ضرورت بازاندیشی در الگوهای سنتی برنامه ریزی شهری را بیش از هر زمان دیگری آشکار کرده است. در این میان، مفهوم توسعه پایدار شهری به عنوان یکی از مهم ترین پارادایم های نوین برنامه ریزی، بر ایجاد تعادل میان رشد اقتصادی، عدالت اجتماعی، ارتقای کیفیت زندگی و حفاظت از منابع طبیعی تاکید دارد. همزمان با تحولات جهانی، رویکردهای جدیدی نظیر شهر هوشمند، شهر تاب آور، شهر سبز، اقتصاد چرخشی شهری و حکمرانی مشارکتی به عنوان چارچوب های نوین تحقق توسعه پایدار در نظام های شهری مطرح شده اند.هدف اصلی این پژوهش، مرور تحلیلی مهم ترین رویکردهای نوین توسعه پایدار شهری و واکاوی چالش های ساختاری، مدیریتی و نهادی در مسیر پیاده سازی این رویکردها در شهرهای ایران است. پژوهش حاضر با بهره گیری از روش توصیفی تحلیلی و مبتنی بر مطالعه نظام مند منابع علمی معتبر داخلی و بین المللی انجام شده است. یافته های تحقیق نشان می دهد که اگرچه در اسناد و سیاست های کلان شهری ایران، اصول توسعه پایدار مورد توجه قرار گرفته است، اما عواملی نظیر تمرکزگرایی در نظام مدیریت شهری، ضعف حکمرانی محلی، کمبود منابع مالی پایدار، محدودیت زیرساخت های فناورانه، ناهماهنگی بین نهادی، ضعف مشارکت اجتماعی و تشدید بحران های محیط زیستی، مانع تحقق موثر این الگوها شده اند.نتایج پژوهش بیانگر آن است که دستیابی به توسعه پایدار شهری در ایران مستلزم اصلاحات بنیادین در ساختار حکمرانی شهری، تقویت مدیریت یکپارچه، توسعه زیرساخت های هوشمند، ارتقای ظرفیت نهادی و افزایش مشارکت فعال شهروندان در فرآیند تصمیم گیری است. این مطالعه می تواند مبنایی برای بازنگری در سیاست گذاری های شهری و طراحی الگوهای بومی توسعه پایدار در ایران فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

توسعه پایدار شهری ، شهر هوشمند ، تاب آوری شهری ، حکمرانی شهری ، برنامه ریزی پایدار ، شهرهای ایران