سنجش تفاوت ادراک آسایش حرارتی میان گردشگران و بومیان در بازدید از مکان های گردشگری شهر کاشان: مطالعه ای مبتنی بر شاخص های بین المللی (PMV-PET-SET-UTCI)

آسایش حرارتی در کیفیت زندگی و رضایت کاربران فضاهای شهری، به ویژه در مناطق تاریخی با اقلیم خاص، نقشی حیاتی ایفا می کند. محدوده تاریخی کاشان با ویژگی های منحصربه فرد خود، هم میزبان گردشگران است و هم محل زندگی ساکنان بومی؛ اما تفاوت در نحوه تعامل، مدت زمان حضور و الگوهای سازگاری این دو گروه، می تواند بر درک و تجربه آن ها از آسایش حرارتی محیط اثرگذار باشد. این مقاله با استفاده از روش های پیمایشی و میدانی، به مقایسه و ارزیابی احساس آسایش حرارتی ساکنان بومی و گردشگران غیربومی بافت تاریخی کاشان براساس شاخص های استاندارد جهانی می پردازد. این پژوهش به مدت چهارده روز، از ابتدای شهریور ۱۴۰۳ با مشارکت دو گروه ساکنان بومی و گردشگران غیربومی در بافت تاریخی انجام شد. در این دوره، پس از انجام مطالعات کتابخانه ای و حضور فیزیکی در بافت، ۳۸۴ نفر از ساکنان و گردشگران به پرسش نامه های مربوط به وضعیت حرارتی و محیطی پاسخ دادند. هم زمان، پارامترهای اقلیمی مانند دما، رطوبت و سرعت جریان هوا ثبت شدند. سپس نرخ لباس و متابولیسم افراد با استفاده از نرم افزار Deltalog۱۰ محاسبه شد. پس از گردآوری و تجزیه وتحلیل داده ها با نرم افزار SPSS۲۷، معادلات شاخص های آسایش حرارتی (PMV-PET-SET-UTCI) براساس نظرات پاسخ دهندگان با نرم افزار RayMan مشخص شد. یافته ها نشان داد براساس شاخص های PET، UTCI و SET، ساکنان بومی و گردشگران هر دو آسایش حرارتی را در دماهایی کمی بالاتر از حد استاندارد تجربه می کنند. همچنین براساس شاخص PMV، ساکنان بومی در بازه ۶۲/۲۶ تا ۷۹/۳۰ درجه سانتی گراد احساس آسایش حرارتی داشتند؛ اما این شاخص برای گردشگران به دلیل نبود رابطه معنادار با دما، قابل استناد نبود. نتایج نشان داد که نیازهای آسایش حرارتی ساکنان بومی و گردشگران در فضاهای تاریخی کاشان متفاوت است. گردشگران عموما دماهای خنک تری را ترجیح می دهند، درحالی که ساکنان بومی، به دلیل سازگاری با اقلیم منطقه، بازه دمایی وسیع تری را تحمل کرده و نقطه آسایش متفاوتی دارند. این امر بر لزوم طراحی انعطاف پذیر و چندمنظوره در بافت های تاریخی، با در نظر گرفتن نیازهای متفاوت این دو گروه، تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

آسایش حرارتی ، ساکنان بومی ، گردشگران ، بافت تاریخی کاشان ، شاخص های استاندارد آسایش