تاثیر معماری بیوفیلیک بر کاهش نشانه های افسردگی در شهروندان میانسال ( مطالعه موردی : مجتمع مسکونی جوان و رز در شهر تهران )

در ایران، جمعیت میان سال رو به افزایش است و شیوع افسردگی در این گروه سنی بین ۲۵ تا ۵۰ درصد گزارش شده است. معماری بیوفیلیک با تاکید بر ارتباط انسان با طبیعت، پتانسیل تاثیرگذاری مثبت بر سلامت روان را دارد، اما تاثیر اختصاصی آن بر نشانه های افسردگی میان سالان در محیط های مسکونی کمتر بررسی شده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه بین معماری بیوفیلیک و کاهش نشانه های افسردگی در میان سالان و تعیین اولویت مولفه های موثر آن انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش اجرا، توصیفی-پیمایشی از نوع مقدماتی است. جامعه آماری شامل شهروندان میان سال (۴۵-۶۵ سال) ساکن در دو مجتمع مسکونی «جوان» و «رز» در شهر تهران بود. حجم نمونه به صورت هدفمند به تعداد ۲۰ نفر (۱۰ نفر از هر مجتمع) انتخاب گردید. داده ها با استفاده از ۲ پرسشنامه شامل پرسشنامه تست افسردگی بک و پرسشنامه محقق ساخته سنجش مولفه های بیوفیلیک (۱۵ گویه با طیف لیکرت ۵ درجه ای) جمع آوری و با بهره گیری از آمار توصیفی (میانگین، فراوانی، جدول و نمودار) تحلیل شدند. یافته ها نشان داد مجتمع «جوان» با میانگین دسترسی بالاتر به عناصر بیوفیلیک (۳۴/۳ از ۵)، میانگین نشانه های افسردگی پایین تری (۲/۱۷) نسبت به مجتمع «رز» (میانگین بیوفیلیک ۶۷/۱ از ۵ و میانگین افسردگی ۷/۴۲) دارد. مولفه های «گیاهان و فضای سبز» (میانگین ۱۳/۴) و «نور طبیعی» (میانگین ۸/۳) بیشترین نقش را در کاهش نشانه های افسردگی داشتند. در مجموع، بین دسترسی به عناصر بیوفیلیک و شدت نشانه های افسردگی رابطه معکوس وجود دارد. پژوهش حاضر نشان می دهد که معماری بیوفیلیک می تواند به عنوان یک راهکار غیر دارویی و کم هزینه در کاهش نشانه های افسردگی میان سالان موثر باشد و طراحان باید به مولفه های «گیاهان و فضای سبز» و «نور طبیعی» اولویت دهند.

کلیدواژه ها:

معماری بیوفیلیک ، حس افسردگی ، مجتمع مسکونی ، میانسالی ، شهر تهران