تحلیل مفاهیم سلامت در سند سازمان جهانی بهداشت و بازخوانی آن در معماری

مسکن به عنوان بنیادی ترین بستر زیست انسان، نقشی تعیین کننده در تامین سلامت جسمی، روانی و اجتماعی ساکنان ایفا می کند. در سال های اخیر، سازمان جهانی بهداشت با انتشار سند «راهنمای مسکن و سلامت»، چارچوبی جامع برای تبیین ارتباط میان کیفیت سکونت و پیامدهای سلامت ارائه کرده است. این سند، مسکن را نه صرفا به عنوان یک کالای کالبدی، بلکه به مثابه عاملی ساختاری در نظام سلامت عمومی معرفی می کند. پژوهش حاضر با بهره گیری از روش تحلیل محتوای کیفی، به استخراج مفاهیم بنیادین سلامت در این سند پرداخته و سپس این مفاهیم را در نسبت با ساختار معماری بازخوانی می کند. هدف این پژوهش، انتقال گفتمان سلامت از سطح توصیه های بهداشتی به سطح منطق سازمان دهی فضا، ساختار کالبدی، کیفیت های محیطی و نظام طراحی معماری است. یافته ها نشان می دهد که بسیاری از مفاهیم مطرح شده در سند WHO، دارای ریشه های عمیق در اصول بنیادین معماری نظیر نورگیری، تهویه طبیعی، سلسله مراتب فضایی، مقیاس انسانی، ایمنی کالبدی و رعایت عدالت فضایی هستند؛ با این حال، در فرآیند طراحی و سیاست گذاری معماری، این پیوند به صورت نظام مند بازتعریف نشده است. مقاله در نهایت پیشنهاد می کند که مفهوم «مسکن سالم» باید به عنوان یک چارچوب طراحی و نه صرفا یک معیار بهداشتی، در ساختار نظری و اجرایی معماری مورد بازاندیشی قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

سلامت ، مسکن ، معماری ، کیفیت محیطی ، ساختار فضایی