رده های خاک و توسعه کاربری های سرزمین

۱۲ رده اصلی خاک، در جهان وجود دارد که تنها ۷ رده در خاک های کشور ایران شناسایی شده است. با توجه به شرایط اقلیمی ایران که بیش از ۷۰ درصد آن را اقلیم نیمه خشک و خشک تشکیل می دهد و نیز با در نظر گرفتن شرایط شدید توپوگرافی، بخش عمده سطح کشور -پس از اراضی متفرقه- به سه رده آنتی سول، اریدی سول و اینسپتی سول تعلق دارد. خاک های آلفی سول و مالی سول منحصرا در شیب شمالی رشته کوه البرز و دشت های ساحلی دریای خزر که دارای اقلیم مرطوب و نیمه مرطوب است تشکیل می شود و مساحت آن ها از ۳ درصد مساحت کشور تجاوز نمی کند. خاک های آلفی سول برای کشاورزی، مرتع داری، جنگل داری و جنگل کاری مناسب است، اما برای آبزی پروری گرمابی و سردابی قابلیت اندکی دارد و توان پرورش میگو در آن مشاهده نمی شود. رده آلفی سول برای توسعه روستایی و شهری توان بالا و برای توسعه صنعتی قابلیت متوسط دارد و برای توسعه گردشگری نیز مناسب است. خاک های اریدی سول برای دیم کاری، جنگل داری، جنگل کاری، آبزی پروری سردابی و گرمابی و نیز پرورش میگو نامناسب است و برای کشاورزی آبی، توسعه روستایی و مرتع داری قابلیت ضعیف تا متوسط نشان می دهد. توسعه شهری، روستایی و گردشگری کاربری های مناسب این رده محسوب می شود. آنتی سول ها برای توسعه شهری، توسعه صنعتی و گردشگری توان مناسب دارد، اما برای سایر کاربری ها فاقد توان است و تنها مرتع داری و توسعه روستایی به صورت محدود قابل بهره برداری است. اینسپتی سول ها برای کشاورزی و مرتع داری توان متوسط تا خوب دارد. این خاک برای جنگل داری و جنگل کاری توان مناسب نشان می دهد، اما برای انواع آبزی پروری نامناسب است و برای توسعه شهری و صنعتی ظرفیت پایینی دارد. توان آن برای توسعه روستایی متوسط و برای گردشگری بالا ارزیابی می شود. مالی سول ها برای اکثر کاربری ها مناسب است و تنها برای انواع آبزی پروری توان نشان نمی دهد. ورتی سول ها برای توسعه روستایی، شهری، صنعتی، جنگل داری و جنگل کاری نامناسب است، اما حاصلخیزی بالایی برای گسترش کشاورزی آبی، دیم و مرتع داری دارد. برای آبزی پروری و توسعه گردشگری نیز توان قابل توجهی دیده نمی شود. اراضی متفرقه برای هیچ یک از کاربری ها مناسب نیست، اما به دلیل وجود پدیده های منحصربه فرد می تواند برای گردشگری توان داشته باشد.

کلیدواژه ها:

آلفی سول ، اریدی سول ، آنتی سول ، اینسپتی سول ، ورتی سول ، اراضی متفرقه