خوانش رمان شوهر آهو خانم بر اساس دیدگاه تحلیل گفتمان انتقادی فرکلاف

تحلیل گفتمان انتقادی، نظریه و روشی بینارشته­ ای است که در سه سطح توصیف، تفسیر و تبیین به تحلیل متن می ­­پردازد و برآن است که رابطه­ا­ی دوسویه میان ساختار و معنای متن با ساختار­ها و کنش­های اجتماعی وجود دارد و برای یافتن این ارتباط، باید، گفتمان­های هر متن را شناخت. این پژوهش توصیفی- تحلیلی، داستان «شوهر آهو خانم» افغانی را با روش تحلیل گفتمان انتقادی، بررسی کرده است تا گفتمان­های متن را در بستر فرهنگی و تاریخی آن بشناسد و تاثیر­پذیری و تاثیر­گذاری گفتمان­های متن را با نهادها و فرایندهای اجتماعی و پیوندشان با قدرت وایدئولوژی را نشان دهد. هدف، شناخت چگونگی ارتباط کارکردهای زبانی متن با کنش­های گفتمانی و ساختار­های فرهنگی و ایدئولوژیک جامعه است و این جستار، پاسخی به این پرسش است که این داستان چه گفتمان­هایی را در خود دارد؟ با نقد و تحلیل داستان مشخص شد که از لحاظ ساختار روایی، بار پیرنگ و تعلیق داستان بر دوش گفتمان عاشقانه­ است که سه شخصیت­ اصلی(میران، آهو و هما) با آن درگیرند؛ اما در لایه­ های درونی­ تر، مشکلات جامعه به ویژه مسائل زنان در آن دیده می­ شود. کنش­های گفتمانی متن در موقعیتی بینا­­گفتمانی قرار دارند و آواهای متفاوت و گاه متضاد را می­توان از متن شنید. بیناگفتمانیت کنش­های اجتماعی داستان از فرایند اجتماعی گسترده­ای به نام مدرنیته سرچشمه می­ گیرد چرا که روابط عاشقانه، صدای مردسالارانه و مساله حجاب، به طور کامل در چارچوب گفتمان سنت نمی گنجند و درحال تعامل با مدرنیته­ و بازنگری در خود هستند

کلیدواژه ها:

تحلیل گفتمان انتقادی ، علی محمد افغانی ، شوهر آهو خانم ، سنت و مدرنیته