تنوع صداها در رمان های احمدمحمود بر اساس نظریه باختین

نظریه چندصدایی باختین شیوه­ای کارآمد در مطالعه رمان­های واقع­گرا و اجتماع محوری است که حیات فکری ملت­ها را بازنمایی می­کنند. یکی از نمایندگان رمان چندصدا در ادبیات فارسی، احمد محمود است که به ویژه در چهار رمان همسایه­ها، داستان یک شهر، مدار صفر درجه و زمین سوخته با رویکرد واقع­گرای اجتماعی تحولات سیاسی- اجتماعی ایران را در بخشی از تاریخ معاصر به تصویر کشیده است. با اینهمه آثار او تا کنون از منظر چندصدایی تحلیل و بررسی نشده است. پژوهش حاضر به روش توصیفی- تحلیلی و با کاربست نظریه چندصدایی باختین، به بررسی تنوع صداها در این چهار رمان پرداخته است. نتیجه به دست آمده در گام نخست اثبات چندصدا بودن غالب این آثار است. از سوی دیگر سیر تحول سه صدای «اسلام­ گرایی»، «چپ­ گرایی» و «ملی ­گرایی» و تقویت یا تضعیف آنها در سه رمان همسایه­ ها، داستان یک شهر و مدار صفر درجه نشان داده شده است. در رمان زمین سوخته که رویدادهای آن در بستری متفاوت و پس از پیروزی انقلاب اسلامی و در جنگ میان ایران و عراق رخ می­دهد، دو صدای اصلی انعکاس یافته صدای «موافقت» و «مخالفت» با جنگ است.

کلیدواژه ها:

چندصدایی ، گفت وگو ، باختین ، رمان ، احمد محمود