تحلیل گفت و گومندی و چندصدایی در رمان طوبا و معنای شب بر اساس نظریه باختین

بنابر نظریه منطق گفت و گوی باختین، گفت وگومندی در ذات یک اثر هنری نهفته است و از این نظر، هر اثر هنری که در بستر اجتماعی شکل می گیرد از این خصیصه بهره مند است. این نظریه برای خوانش متونی که پدیدآورندگانش با جزمیت و تک صدایی مخالف و در صدد ایجاد فضای گفتگویی با مخاطبان هستند، بیشترین کاربرد را دارد. شهرنوش پارسی پور، از نویسندگان برجسته ادبیات معاصر فارسی است که آثار بسیار ارزنده ای خلق کرده اند . میخاییل باختین در فضای تک صدای حاکم بر جامعه خود، ادبیات را عرصه ای برای انتقاد قرارداد و با ارائه نظریه گفتگومندی، پایه گذار برخی نظریه ها و رویکردهای نقدی و ادبی شد. متن ادبی به ویژه رمان، از دیدگاه باختین، محل تضارب آراء و اندیشه هایی است که شخصیت های اثر آن را نمایندگی می کنند. از مهم ترین موقعیت های جلوه گری چندصدایی و منطق مکالمه، وجود عنصر گفت وگو در این متون است. گرچه گفت وگو صرفا نمی تواند با گفتگومندی یکی باشد، اما می تواند محلی برای ابراز چندصدایی متون ادبی تلقی گردد. در این مقاله بر اساس روش توصیفی- تحلیلی و شیوه کتابخانه ای به این مهم پرداخته شده است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که در این اثر گفتگومندی دارای بسامد بالایی است و بیشتر گفتگوها منطقی، مناظره ای و خاله زنکی است. در زمینه ی چند صدایی، غیر از صدای راوی یا نویسنده، صدای دیگر شخصیت ها نیز به گوش می رسد و هیچ یک از صداها بر یکدیگر سلطه ندارند. در این مقاله تلاش می شود که نمودهای گفت و گو مندی و چندصدایی متن را استخراج و تاثیر هر یک از آنها در چندصداشدن متن نشان داده شود.

کلیدواژه ها:

گفتگومندی ، چندصدایی ، طوبا و معنای شب ، باختین ، شهرنوش پارسی پور