پیش نگری شاخص های بارش حدی تحت سناریوهای تغییر اقلیم در تهران

این پژوهش با هدف تحلیل تغییرات شاخص های حدی بارش در تهران تحت تاثیر سناریوهای مختلف تغییر اقلیم انجام شد. برای این منظور داده های روزانه بارش و دما از سه ایستگاه سینوپتیک آبعلی، دوشان تپه و مهرآباد طی دوره ی ۱۹۸۵ تا ۲۰۱۵ و خروجی پنج مدل منتخب از مجموعه مدل های اقلیمی CMIP۶ شامل CAN-ESM۲-۰، FGOALS-G۳، IPSL-CM۶A-LR، MIROC۶ و MRI-ESM۲-۰ در سه سناریوی SSP۱-۲.۶، SSP۲-۴.۵ و SSP۵-۸.۵ مورد استفاده قرار گرفت. داده ها پس از ریزمقیاس نمایی و تصحیح بایاس با روش Linear Scaling، برای محاسبه شش شاخص حدی بارش (CDD، CWD، PRCPTOT، R۲۰mm، R۹۹p و SDII) در نرم افزار RClimDex و تحلیل روند با آزمون های Mann–Kendall و شیب سن به کار گرفته شدند. نتایج نشان داد که عملکرد مدل ها در شبیه سازی دما مطلوب اما در بازسازی بارش محدود است و در میان آن ها، مدل های FGOALS-G۳ و IPSL-CM۶A-LR دقت بالاتری دارند. تحلیل روندها نشان داد که در ایستگاه آبعلی، بارش سالانه و شاخص های شدید بارش در سناریوی خوش بینانه SSP۱-۲.۶ کاهش و در سناریوی بدبینانه SSP۵-۸.۵ افزایش می یابند؛ در حالی که دو ایستگاه دوشان تپه و مهرآباد عمدتا روندهای پایدار یا افزایشی خفیف را در سناریوهای با انتشار بالا تجربه می کنند. این یافته ها بیانگر تفاوت مکانی و وابستگی شدید تغییرات بارش های حدی به نوع سناریو است. به طور کلی، نتایج حاکی از آن است که افزایش شدت و فراوانی بارش های سنگین در سناریوهای پرانتشار می تواند خطر وقوع سیلاب های شهری را افزایش دهد، در حالی که کاهش بارش در سناریوهای کم انتشار، ریسک خشکسالی در مناطق کوهستانی را تقویت می کند. این نتایج اهمیت بررسی تفصیلی تغییرات حدی اقلیمی را در مدیریت منابع آب و برنامه ریزی سازگاری شهری تهران برجسته می سازد.

کلیدواژه ها:

تغییر اقلیم ، شاخص های حدی بارش ، CMIP۶ ، سناریوهای SSP ، ریزمقیاس نمایی آماری ، تهران