واکاوی تطبیقی تفکر پست مدرن در حکایت افشین و بودلف با رویکرد نظام حقوقی ایران و فرانسه

تاریخ بیهقی یکی از متون برجسته در گستره تاریخ و ادبیات فارسی است؛ که به نقل حوادث تاریخی واقعی ادبی و اجتماعی می پردازد. بیهقی در ورای روایت «افشین و بودلف» با تمرکز بر نهادهای عدالت کیفری، ساختار مشخصی از فضای کیفری عصر غزنویان را در قالب داستانی مستند گونه تبیین می کند. که از رهگذر مطالعه آن می توان به نظریه های نوین جرم شناسی پیرامون جرم و علت شناسی آن دست یافت. در این تئوری ها جرم و شناخت عوامل موثر در آن فارغ از ارزش ها و منافع صورت نمی پذیرد و عنصر قدرت آن را علیه افراد به کار می گیرد. به علاوه جرم لزوما در عالم واقعیت وجود ندارد؛ بلکه این افراد صاحب نفوذ و قدرتمند هستند که آن را بر می سازند . جرم محصول استفاده از قدرت توسط طبقات حاکم برای محدود کردن رفتار افرادی است که از قدرت کنار گذاشته شده اند. جرم شناسی پست مدرن خوانش های تک ساختی کلاسیک و سنتی از جرم را زیرسوال می برد. و بر این باور است که حقوق و قانون خود، بازتاب گفتمان، زبان مسلط و ایدئولوژی گروه سیاسی حاکم است که در راستای سرکوب کردن گروه هایی که از لحاظ سیاس در موقعیت پایین تری قرار دارند، مورد استفاده قرار می گیرد. بر این اساس علاوه بر عنصر قدرت، ذهنیت باوری به جای عینی گرایی نقش مهمی در تبیین جرم دارد. هیچ حقیقت عینی در کار نیست و تفسیرها و معانی رفتارها، صرفا ساخته بازی زبانی، انتزاعی و ذهنی هستند که در عالم بیرون واقعیت ندارند. نظام های زبانی همواره به گونه ای تنظیم می-شوند که از گروه ها و ایده های خاصی حمایت می کند و گروه های دیگر را کنار و به حاشیه می راند. نویسنده در این مقاله با استفاده از روش تحلیل محتوا، تلاش دارد با اشاره به اثر ارزنده و بزرگ تاریخ بیهقی ماجرای «افشین و بودلف» را از دیدگاه جرم شناسی پست مدرن تبیین کند. این بررسی نشان می دهد که در این ماجرای تاریخی بر جلوه هایی از این تئوری همچون؛ عوامل ساختاری بزهکاری، قدرت، نژادپرستی، تبعیض قومیتی و گفتمان های صلح جویانه تاکید شده است.

کلیدواژه ها:

تاریخ بیهقی ، ماجرای افشین و بودلف ، جرم شناسی پست مدرن ، قدرت ، گفتمان