مسوولیت مدنی دولت در زیان های ناشی از بورس در حقوق ایران و حقوق آمریکا و فرانسه

بازار بورس یکی از مهم ترین عرصه های فعالیت اقتصادی است که تصمیمات و مداخلات دولت در آن می تواند آثار مستقیم و گسترده ای بر سرمایه گذاران برجای گذارد. این پژوهش با هدف تحلیل تطبیقی مسوولیت مدنی دولت در زیان های ناشی از بورس در سه نظام حقوقی ایران، ایالات متحده آمریکا و فرانسه انجام شده و تلاش دارد روشن سازد که هریک از این کشورها چگونه میان اقتدار دولت، آزادی عمل سیاست گذاری و حمایت از حقوق سرمایه گذاران توازن برقرار می کنند. مساله اصلی تحقیق، بررسی خلاها و چالش های موجود در نظام حقوقی ایران در زمینه امکان مطالبه خسارت از دولت در پی تصمیمات یا اقدامات زیان بار مرتبط با بازار بورس است. روش تحقیق به صورت توصیفی - تحلیلی و با رویکرد کاربردی انجام شده و داده ها با استفاده از منابع کتابخانه ای و اسناد حقوقی معتبر گردآوری شده اند. تحلیل ها نیز براساس مطالعه تطبیقی و بررسی رویه های قانونی و قضایی سه کشور صورت گرفته است. یافته های تحقیق نشان می دهد که در ایران، مسوولیت مدنی دولت عمدتا برمبنای تقصیر و در چهارچوب فعالیت های تصدی گری تعریف شده است، اما استثنای اعمال حاکمیتی، دشواری اثبات رابطه سببیت، ابهام در حدود تقصیر مقامات و طولانی بودن رسیدگی های قضایی مانع از جبران موثر خسارت سرمایه گذاران می شود. در ایالات متحده، قانون FTCA با ایجاد محدودیت های مشخص، تنها در مواردی که کارکنان دولت مرتکب تقصیر غیراختیاری شده باشند، مسوولیت را می پذیرد و تصمیمات سیاستی را از دایره مسوولیت خارج می کند. در فرانسه، با پذیرش مسوولیت بدون تقصیر و نقش گسترده شورای دولتی فرانسه، نظام حقوقی رویکرد حمایتی تری نسبت به زیان دیدگان و سرمایه گذاران اتخاذ کرده و امکان جبران مالی و حتی اقدامات اصلاحی را فراهم می سازد. نتایج نهایی نشان می دهد که نظام حقوقی ایران می تواند با بازنگری در استثنای اعمال حاکمیتی، تخصصی سازی رسیدگی ها، افزایش شفافیت و اقتباس هوشمندانه از سازوکارهای حمایتی فرانسه و محدودیت های تعادلی آمریکا، ظرفیت جبران خسارت سرمایه گذاران را به طور قابل ملاحظه ای ارتقا دهد.

کلیدواژه ها:

State Civil Liability ، Government Liability in the Capital Market ، Risk and Fault ، Stock Market Losses ، Stock Exchange and Securities. ، مسوولیت مدنی دولت ، مسوولیت دولت در بازار سرمایه ، خطر و تقصیر ، زیان های ناشی از بورس ، بورس و اوراق بهادار.