تحلیل تطبیقی سیاست های شهری در برنامه ریزی مسکن جوانان: مطالعه تطبیقی ایران و کشورهای منتخب

با رشد جمعیت جوان در شهرهای ایران و جهان و تشدید چالش های اقتصادی، اجتماعی و فضایی در حوزه تامین مسکن، توجه به برنامه ریزی های هدفمند برای این گروه جمعیتی اهمیتی دوچندان یافته است. بررسی های انجام شده در منابع داخلی نشان می دهد که ساختار رایج تامین مسکن در ایران اغلب مبتنی بر الگوی مالکیت فردی، وام های مسکن و پروژه های انبوه سازی است، در حالی که سیاست های متمرکز یا مستقل در سطح شهری برای پاسخ گویی به نیازهای خاص جمعیت جوان، کمتر مورد توجه قرار گرفته اند. همچنین، شواهد حاصل از ادبیات پژوهشی حاکی از آن است که در حوزه هایی نظیر برنامه ریزی فضایی، تنوع الگوهای سکونتی و مشارکت نهادی (از جمله شهرداری ها)، خلاهایی وجود دارد که می تواند تاثیر مستقیمی بر دسترسی جوانان به مسکن مناسب داشته باشد. در مقابل، برخی کشورهای توسعه یافته نظیر ایالات متحده، هلند و سوئد با استفاده از سیاست های اجاره ای ساختاریافته، نظام های یارانه ای و برنامه ریزی اجتماعی- فضایی، توانسته اند به راهکارهایی متنوع و پایدار در حوزه تامین مسکن جوانان دست یابند. همچنین در کشورهای در حال توسعه ای چون نیجریه و مصر، هرچند سیاستی جامع در سطح ملی وجود ندارد، اما تجارب محدودی در سطح محله ای و پروژه ای با رویکرد مشارکتی و هزینه پایین به اجرا درآمده اند. این مقاله با هدف شناسایی و تحلیل شکاف های موجود در سیاست های مسکن جوانان، از روش تحلیل تطبیقی کیفی بهره می گیرد. ابتدا با مرور منابع نظری و اسناد سیاستی، ده شاخص ترکیبی در ابعاد نهادی، فضایی، اجتماعی و اقتصادی استخراج و به عنوان چارچوب تحلیلی تدوین شد. سپس داده های ثانویه از شش کشور منتخب شامل ایران، ایالات متحده، هلند، سوئد، نیجریه و مصر گردآوری و بر اساس شاخص های مشخص شده، مورد تحلیل تطبیقی قرار گرفتند. یافته ها نشان می دهد که کشورهایی با سیاست های جوان محور و ساختاریافته، الگوهای سکونتی متنوع تری ارائه داده اند و از ابزارهای ارزیابی پایداری، نهادهای محلی فعال و مکان یابی خدماتی بهره گرفته اند. در پایان، با استفاده از چارچوب های علمی مانند مدل Daniell، پنج راهکار سیاستی برای ارتقای نظام مسکن جوانان در ایران ارائه می شود که می تواند در راستای افزایش تاب آوری شهری و تحقق عدالت فضایی موثر باشد.

کلیدواژه ها:

Comparative analysis ، Sustainability ، Urban planning ، Urban policy-making ، Youth housing. ، مسکن جوانان ، برنامه ریزی شهری ، پایداری ، تحلیل تطبیقی ، سیاست گذاری شهری