ارزیابی طرح سامان دهی فضایی و سکونتگاه های روستایی؛ مطالعه موردی: بخش مرکزی شهرستان همدان

هدف: روستاها به عنوان بخش مهمی از ساختار اجتماعی و اقتصادی کشورها با چالش های فراوانی روبه رو هستند. در این میان، توسعه منطقی زیرساخت ها و خدمات عمومی، عاملی بالقوه برای دستیابی به اهداف چندمنظوره توسعه پایدار روستایی است. ازاین رو، هدف پژوهش حاضر، ارزیابی نظام سطح بندی خدمات روستایی در بخش مرکزی شهرستان همدان است. روش تحقیق: روش پژوهش توصیفی-تحلیلی است و اطلاعات موردنیاز با استفاده از روش های کتابخانه ای، نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن، شناسنامه آبادی های استان همدان گردآوری شده است. همچنین ارزیابی طرح سامان دهی فضایی و سکونتگاه های روستایی بر اساس مقایسه میزان خدمات و کارکردهای عمومی و سطح بالا طی دو دوره ۱۳۸۵-۱۳۷۵ و ۱۳۹۰-۱۳۸۵ بوده است و از روش آنالیز لکه های داغ و نرم افزار سیستم اطلاعات جغرافیایی (ARCGIS) جهت تحلیل فضایی الگوی میزان رشد و تهیه نقشه استفاده شده است. یافته ها: نتایج نشان می دهد که طی دوره ۱۳۸۵- ۱۳۷۵ و ۱۳۹۰-۱۳۸۵ حوزه ها، مجموعه ها و منظومه های روستایی ازنظر کارکردهای عمومی و سطح بالا، رشدی بیشتری از روستاهای اقماری را داشته اند. وضعیت توزیع فضایی لکه های داغ تغییرات رشد کارکردهای عمومی و سطح بالا سکونتگاه های روستایی بیان می کند که سه منظومه همدان، مریانج و جورقان و چهار مجموعه ابرو، آبشینه، تفریجان و سلولان و حوزه های یکن آباد، انصار امام، ده پیاز، ارزان فود و ورکانه با معناداری ۹۵ و ۹۹ درصد بیشترین میزان رشد را طی دوره ۱۳۸۵-۱۳۷۵ داشته اند. نتیجه گیری: بنابراین می توان نتیجه گرفت که اهداف طرح سامان دهی فضایی و سکونتگاه های روستایی با توجه به رشد مراکز پیشنهادی، طرح دوره موردبررسی تحقق یافته است و این طرح توانسته است با افزایش کارکردهای عمومی و سطح بالا در مراکز مذکور نسبت به روستاهای اقماری، الگوی سکونتگاهی مناسبی را در محدوده مطالعاتی فراهم نماید.

کلیدواژه ها:

Organization ، Rural Settlements ، Hamadan County. ، سامان دهی ، سکونتگاه های روستایی ، شهرستان همدان.