تبیین شاخص های کالبدی محیط زندگی بر سلامت روان سالمندان در شیراز

هدف: با روند رو به رشد جمعیت سالمندان در جوامع شهری و پیامدهای جسمی و روانی ناشی از فرایند پیری، توجه به کیفیت زندگی این قشر آسیب پذیر بیش ازپیش اهمیت یافته است. در این میان، محیط های فیزیکی زندگی سالمندان، به ویژه در مراکز نگهداری، می توانند نقش موثری در ارتقای سلامت روان آنان ایفا کنند. طراحی مناسب فضاهای زندگی سالمندان نه تنها پاسخ گوی نیازهای جسمی آن ها است، بلکه عاملی تاثیرگذار بر احساس امنیت، آرامش، تعامل اجتماعی و نشاط روانی نیز محسوب می شود. علی رغم انجام مطالعات متعدد در این زمینه، اغلب پژوهش ها به صورت تک بعدی و مجزا به موضوع پرداخته اند و بررسی جامع و هم زمان تاثیر مولفه های کالبدی بر سلامت روان سالمندان را نادیده گرفته اند. همچنین بیشتر این مطالعات بر محیط های عمومی یا مسکونی تمرکز داشته و کمتر به طراحی فضاهای ویژه سالمندان، نظیر مراکز نگهداری، توجه کرده اند. بنابراین، خلا یک الگوی تحلیلی جامع که بتواند اثرگذاری شاخص های کالبدی محیط را بر سلامت روان در چنین فضاهایی تبیین کند، محسوس است. ازاین رو، پژوهش حاضر با هدف تبیین و تحلیل رابطه میان شاخص های کالبدی محیط زندگی و سلامت روان سالمندان ساکن در مراکز نگهداری سالمندان شهر شیراز انجام شده است. روش پژوهش: این پژوهش از نوع کاربردی و با رویکرد کمی انجام شده است. برای تحلیل داده ها از مدل سازی معادلات ساختاری (SEM) با استفاده از نرم افزار Smart PLS بهره گرفته شد. داده های موردنیاز از طریق توزیع و تکمیل ۶۰ پرسش نامه توسط سالمندان ساکن در مراکز نگهداری جمع آوری گردید. یافته ها: نتایج تحلیل ها نشان داد که شاخص هایی نظیر طراحی فضاهای تعامل پذیر و تفریحی، بهره گیری از فضای سبز و عناصر طبیعی، استفاده از رنگ های مناسب، کیفیت نورپردازی و طراحی ارگونومیک فضا بیشترین تاثیر را بر ارتقاء سلامت روان سالمندان دارند. نتیجه گیری: یافته های پژوهش بر اهمیت توجه به مولفه های کالبدی در طراحی محیط زندگی سالمندان تاکید دارد. بهبود این شاخص ها می تواند نقش بسزایی در ارتقای سلامت روانی و کیفیت زندگی سالمندان ساکن در مراکز نگهداری ایفا کند.

کلیدواژه ها:

Physical Environmental Factors ، Mental Health ، Structural Equation Modeling (SEM) ، Elderly Care Centers ، Shiraz. ، عوامل کالبدی محیط زندگی ، سلامت روان ، روش معادلات ساختاری ، مراکز نگهداری سالمندان شیراز.