شهر آشوب: شبکه طرد مسکن در دوران پهلوی و انقلاب ۵۷
محل انتشار: فصلنامه مسکن و محیط روستا، دوره: 45، شماره: 193
سال انتشار: 1404
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 30
فایل این مقاله در 24 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد
- صدور گواهی نمایه سازی
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
شناسه ملی سند علمی:
JR_JHRE-45-193_009
تاریخ نمایه سازی: 1 تیر 1405
چکیده مقاله:
هدف: پژوهش شناخت وضعیت مسکن در حکومت پهلوی به خصوص دهه ۱۳۵۰ و همچنین ردیابی فرایند تاریخی شکل گیری این شبکه های طرد در حوزه مسکن در شهر تهران و فهم نحوه ترجمه، تثبیت و بازتولید آن ها در دوران پهلوی است.
روش پژوهش: نظریه کنشگر-شبکه هم به عنوان چهارچوب مفهومی و هم به عنوان روش در این پژوهش استفاده شده است. با استفاده از این نظریه به ردیابی ساخت شبکه/جعبه سیاه طرد مسکن نه به عنوان یک شکست سیاستی یا پیامد جمعیتی، بلکه به عنوان یک «جعبه سیاه» اجتماعی-فنی که از طریق همسویی و انتقال کنشگران ناهمگن تولید می شود، مفهوم سازی می کند.
یافته ها: در فرایند ردیابی مسیر ساخت شبکه/جعبه سیاه طرد مسکن در دوران پهلوی به دو شبکه متفاوت رسیدیم: شبکه «شهر سکون (۱۳۴۰-۱۳۰۰)» و «شهر آشوب (۱۳۵۷-۱۳۴۰)» است. شبکه «شهر سکون» شامل کنشگر-شبکه های اصلی: «نوسازی و مهاجرت» است. حاصل عملکرد این شبکه توسعه و دگرگونی شهر از حالت سنتی به مدرن اما بدون ضابطه و برنامه خاصی به خصوص در حوزه مسکن و مهاجرت های تدریجی به شهر است. حاصل شبکه شهر آشوب وضعیت وخیم مسکن در دهه ۱۳۵۰ است. در شبکه شهر آشوب ۷ کنشگر-شبکه اصلی دارد: شبکه شهر سکون، اصلاحات ارضی، مهاجرت روستائیان، برنامه های عمرانی، کاهش مرگ ومیر، طرح جامع، بیماری هلندی. هرکدام از این کنشگرها برای عمل واسطه های متعددی دارند، واسطه هایی که عاملیت دارند و اثرگذارند. به طور مثال طبیعت تهران در طرح جامع اثرگذار است، الگوی صنعتی شدن و اتکا به اقتصاد نفتی واسطه های کنشگر-شبکه مهاجرت روستائیان است.
نتیجه گیری: آنچه در سال های منتهی به انقلاب ۵۷ مشهود است، تورم حاصل از درآمدهای افسارگسیخته نفتی (بیماری هلندی)، افزایش بیکاری و هزینه های سرسام آور مربوط به نیازهای اولیه زندگی به خصوص زمین و مسکن است. یکی از معدود شعارهای اقتصادی که مردم در انقلاب سرمی دادند، شعار نان/مسکن/آزادی است. شبکه طرد مسکن در دهه ۱۳۵۰ به جعبه سیاه تبدیل شده، به طوری که دولت با تصویب تعدد قوانین مربوط به این حوزه (بیش از ۱۰ مورد) هم نمی تواند این شبکه را بگسلد و از طرد مسکن جلوگیری کند. این موضوع می تواند اهمیت اثر مسئله مسکن در رخداد انقلاب را نشان دهد.
کلیدواژه ها:
Housing Exclusion ، Iranian Revolution of ۱۹۷۹ ، Actor–Network Theory (ANT) ، City of Turmoil ، Urban Transformation. ، طرد مسکن ، انقلاب ۵۷ ، کنشگر-شبکه ، شهر آشوب ، تحول شهری.
نویسندگان
روح الله قاسمی
Department of Sociology, Faculty of Social Sciences, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran.
مراجع و منابع این مقاله:
لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
