مسکن موقت پس از زلزله مبتنی بر مصالح بومی ایران؛ نگاهی دوباره به عوامل و مسائل

هدف: با توجه به لرزه خیزی گسترده اکثر مناطق ایران و لزوم توجه به کفایت فرهنگی، به کارگیری مسکن موقت مبتنی بر مصالح بومی، دربرگیرنده مولفه های شناخته و ناشناخته ازجمله مولفه های انسانی، غیرانسانی و گفتمانی پیچیده و متنوع، و نیازمند مطالعه عمیق جهت شناسایی و تحلیل روابط حساس و پیچیده میان مولفه ها است. بر این اساس هدف این پژوهش، شناسایی مهم ترین عوامل موثر بر به کارگیری مسکن موقت پس از زلزله مبتنی بر مصالح بومی ایران است. روش پژوهش: به دلیل موقعیت پیچیده پژوهشی از روش تحلیل موقعیت و دو طریق متفاوت برای جمع آوری داده ها -گزینشی و مجموعه نگری در سه پایگاه داخلی و بین المللی (چهار دسته مجزا)- استفاده شده ‍ است. در این روش با استفاده از ابزارهای روش تحلیل موقعیت، ضمن پالایش داده ها بر اساس تم های شناسایی شده، ترسیم نقشه های متوالی موقعیت و ارتباطی، با استفاده از نرم افزار مکس کیودی ای، و تحلیل و حک و اصلاح مقوله ها به کمک نرم افزار اکسل در هر بخش، تا نهایی کردن مقوله ها (اشباع نظری) ادامه یافته و پس از تجمیع و حک و اصلاح مولفه های حاصل از ادغام چهار نقشه موقعیت نهایی، نقشه موقعیت کل حاصل شد. سپس استحصال عوامل موقعیت به کمک تحلیل محتوایی زیرمقوله های مشارکت کننده در هر عامل (تعامل و گفتمان)، صورت گرفته است. یافته ها :  نقشه موقعیت کل مبتنی بر ۱۰مقوله نهایی موقعیت، و تفکیک و اختصاص مقوله ها و مولفه های موقعیت به ۱۰ عامل تشکیل دهنده موقعیت، به ترسیم نقشه جهان ها و عرصه ها منجر شد. سپس مدل پارادایمی (زمینه ای) بر اساس تعیین مقوله محوری «مسکن موقت پس از زلزله مبتنی بر مصالح بومی ایران» و تفکیک محتوایی زیرمقوله های ۱۰ عامل در پنج گروه «شرایط زمینه ای» [مولفه های مکانی/ فضایی و عوامل/عناصر غیرانسانی]، «شرایط علی» [عناصر سیاسی/اقتصادی، کنشگران/ عناصر انسانی خاص و عوامل/ کنشگران خاموش]، «شرایط مداخله گر» [گفتمان های مرتبط (تجارب/گزارش ها)]، «تعامل/فرایندها» [برساخت های گفتمانی از کنشگران انسانی فردی وجمعی، عوامل/کنشگران خاموش و برساخت های گفتمانی عوامل غیرانسانی و «پیامدها» [عناصر/کنشگران جمعی انسانی و مولفه های نمادین/فرهنگی اجتماعی] بر اساس محتوای زیرمقوله های تشکیل دهنده عوامل، تحصیل گردید. نتیجه گیری: مهم ترین عوامل موثر بر به کارگیری مسکن موقت پس از زلزله مبتنی بر مصالح بومی ایران، «برساخت های گفتمانی از کنشگران انسانی فردی وجمعی»، «برساخت های گفتمانی عوامل غیرانسانی»، «کنشگران/عناصر انسانی خاص»، «عوامل/عناصر غیرانسانی» و «عناصر سیاسی/ اقتصادی» هستند که مقوله های دارای بیشترین فراوانی شامل «طراحی و برنامه ریزی ساخت»، «مدیران و سیاست گذاران»، «سکونت موقت»، «فاکتورهای اقلیمی و زیست محیطی»، «افراد آسیب دیده (کاربران) » و «فناوری ساخت و اجرا»، در آن ها شاخص شده اند. همچنین مدل زمینه ای تحصیل شده، دسته بندی عوامل حول مقوله محوری را وضوح می بخشد.

کلیدواژه ها:

temporary housing after earthquake ، indigenous materials ، temporary housing ، cultural adequacy ، indigenous materials of Iran. ، مسکن موقت پس از زلزله ، مصالح بومی ، مسکن موقت ، کفایت فرهنگی ، مصالح بومی ایران.