واکاوی نقش سرمایه اجتماعی در فرایند تامین مالی با رویکرد فکتورینگ (خرید دین)

هدف: فکتورینگ یا خرید دین، به  عنوان یکی از ابزارهای نوین تامین مالی، نقش مهمی در بهبود نقدینگی، کاهش ریسک، و پایداری مالی بنگاه های کوچک و متوسط دارد. با این حال، توسعه این ابزار در ایران با موانع نهادی، اطلاعاتی، و رفتاری متعدد مواجه است. این پژوهش با هدف شناسایی و اولویت بندی ابعاد حیاتی موثر بر فکتورینگ (خرید دین) و ارائه مدل مفهومی جدیدی تحت عنوان الماس فکتورینگ انجام شده است. روش پژوهش: پژوهش حاضر از نوع آمیخته اکتشافی است و در دو مرحله کیفی و کمی اجرا شده است. در مرحله کیفی، با انجام دادن مصاحبه نیمه ساختاریافته با ۱۵ نفر از خبرگان حوزه مالی و بانکی و کارآفرینی، داده ها گردآوری و با روش تحلیل مضمون ۱۵ عامل حیاتی شناسایی شد. در مرحله کمی، این عوامل با استفاده از روش بهترین و بدترین  وزن دهی و اولویت بندی شد. تحلیل نهایی یافته ها به طراحی یک مدل پنج بعدی منجر شد که ابعاد اجتماعی، نهادی  حقوقی، فناورانه، رفتاری  سازمانی، و اقتصادی را در بر می گیرد. یافته ها: نتایج نشان داد سرمایه اجتماعی بالاترین وزن را در میان عوامل موثر بر فکتورینگ دارد و به عنوان مولفه مرکزی در تعاملات مالی و گردش اطلاعات ایفای نقش می کند. پس از آن، نظام اعتبارسنجی، ویژگی های فروشنده/ طلبکار، و ویژگی های فکتور در رتبه های بعدی قرار گرفتند. همچنین زیرساخت های قانونی و فناورانه، ویژگی های بدهکار، و عوامل اجتماعی و فرهنگی نقش های تکمیلی و میانجی دارند. وزن پایین عوامل فقهی و صنعتی نیز نشان می دهد که موانع اصلی توسعه فکتورینگ در ایران ماهیتی نهادی، اطلاعاتی، و اعتمادمحور دارند؛ نه ساختاری یا فقهی. نتیجه: پژوهش حاضر، با ارائه مدل الماس فکتورینگ، چشم اندازی تازه برای تحلیل ابعاد موثر بر فکتورینگ در ایران فراهم می سازد. در این مدل، سرمایه اجتماعی به عنوان محور مرکزی عمل می کند و سایر ابعاد را به یک دیگر پیوند می دهد. با توجه به فقدان مدل های مفهومی جامع در حوزه خرید دین، این پژوهش می تواند خلا موجود در مباحث پژوهشی را پوشش دهد و مبنایی برای ارتقای سیاست گذاری، اعتمادسازی، توسعه فناوری مالی، و بهبود کاربست ابزارهای تامین مالی در شرکت های کوچک و متوسط باشد

کلیدواژه ها:

الماس فکتورینگ ، تامین مالی ، خرید دین ، سرمایه اجتماعی ، عوامل حیاتی ، فکتورینگ