بررسی پارامتر لرزه خیزی b-value و بعد فرکتال لرزه خیزی (Dc-value) در زون برخوردی زاگرس

کمربند کوهزایی زاگرس، واقع در محل تلاقی ایران مرکزی و صفحه عربستان، به عنوان یکی از فعال ترین مناطق لرزه خیز از نظر رکوردهای تکتونیکی، زمین لرزه، ژئوفیزیکی و زمین شناختی در ایران شناخته می شود. این پژوهش با بهره گیری از الگوریتم خوشه بندی توسعه یافته ارهامر(اورهامر۱۹۸۶) به بررسی تغییرات مکانی-زمانی بر اساس پارامترهای b-value و Dc-value برای زمین لرزه های رخ داده در پهنه موردنظر می پردازد. کاتالوگ زمین لرزه زمین لرزه های مورد استفاده در این پژوهش شامل بیش از ۴۰,۰۰۰ رویداد با بزرگی بیش از ۵/۱ است که از سال ۲۰۰۶ تا ۲۰۲۴ توسط مرکز لرزه نگاری ایران (IRSC) ثبت شده اند. یافته ها نشان می دهد که b-value در زون گسیختگی زاگرس در مناطق شمالی و جنوبی نوسان دارد و تحت تاثیر رویدادهای زمین لرزه ای منفرد است. توزیع مکانی b-value مقدار بیشتر را در زاگرس شمالی نسبت به مناطق جنوبی، با مقادیری بین ۵/۰ تا ۵/۱ نشان می دهد. با این حا ل، زلزله سرپل ذهاب با بزرگی ۳/۷ در زاگرس شمالی نشان می دهد که بزرگ ترین رویدادهای اخیر در بخش شمالی ناحیه رخ داده است. این امر می تواند ناشی از تفاوت در نرخ همگرایی، ضخامت رسوبات، یا مکانیسم گسلی در شمال و جنوب ناحیه برخوردی زاگرس باشد. بنابراین، تجمع تنش در زاگرس جنوبی همچنان پابرجاست، اما پتانسیل آزادسازی آن به صورت رویدادهای متوسط تا بزرگ بیشتر از وقوع رویدادهای خیلی بزرگ است. تحلیل زمانی b-value همچنین همبستگی بین کاهش b-value و وقوع رویدادهای مهم زمین لرزه ای (با بزرگی بیش از ۶) را نشان می دهد. علاوه بر این، ما تغییرات Dc-value (۶/۱-۲) را برای شناسایی تغییرات در ساختار گسل محاسبه کرده ایم. Dc-value همبستگی معکوس با b-value را نشان می دهد، با نزدیک شدن گسل به شکست، انرژی آزاد شده از تجمع تنش با افزایش Dc-value مشخص می شود. هدف این مطالعه ارائه یک دید کلی و جامع از فعالیت های تکتونیکی همراه با تغییرات در b-value و Dc-value در زون مورد مطالعه است، که از این طریق درک ما را از توزیع تنش بهبود می بخشد. یافته ها نشان داد که b-value و Dc-value می توانند به عنوان شاخص های بالقوه افزایش خطر لرزه ای در زون عمل کنند.

کلیدواژه ها:

زاگرس ، لرزه زمین ساخت ، b-value ، Dc-value