بررسی پاسخ لایه یونوسفر در منطقه ایران به شاخص های خورشیدی و ژئومغناطیسی با استفاده از مدل عددی SAMI۲

در این پژوهش، اثر تابش خورشیدی (F۱۰.۷) و فعالیت ژئومغناطیسی (Ap) بر ویژگی های اصلی یونوسفر با تمرکز بر foF۲، hmax و توزیع چگالی الکترونی با بهره گیری از مدل دوبعدی SAMI۲ بررسی شد. برای تحلیل تغییرات ناشی از تابش خورشیدی، مقادیر مختلف F۱۰.۷ شامل ۴۰، ۱۰۰، ۲۰۰، ۳۰۰ و ۴۰۰ در دو روز متفاوت سال _روز ۱۵ (زمستان) و روز ۱۹۶ (تابستان)_ و در دو بازه زمانی صبح (۰۹:۰۰) و بعدازظهر (۱۵:۳۰)، با شاخص Ap=۱۰۰ و در طول جغرافیایی ۶۰ درجه و عرض ۳۶ درجه مطالعه شد. انتخاب این دو روز امکان مقایسه پاسخ زمانی و فصلی یونوسفر را فراهم کرد. نتایج نشان دادند که foF۲ رابطه ای تقریبا خطی و افزایشی با F۱۰.۷ دارد، در حالی که hmax رفتاری غیرخطی و نمایی داشته و به ویژه در ساعات بعدازظهر و در سطوح بالاتر تابش افزایش قابل توجهی را نشان می دهد. همچنین hmax نسبت به زمان روز و فصل حساسیت بیشتری دارد. در ادامه، تاثیر ترکیبی F۱۰.۷ ( ۱۰۰ و ۲۰۰) و Ap (۱۰۰، ۲۰۰ و ۴۰۰) بر ساختار قائم چگالی الکترونی با استفاده از مدل SAMI۲ برای دو روز ۱۹۶ (تابستان) و ۳۴۹ (زمستان) در طول جغرافیایی ۵۱ درجه بررسی شد. نتایج بیانگر آن است که افزایش Ap موجب شکل گیری دو قله تفاضلی چگالی در نواحی استوایی و ایجاد کمینه در عرض های میانی می شود. همچنین افزایش F۱۰.۷ علاوه بر تقویت چگالی پایه، دامنه تغییرات ناشی از Ap را افزایش می دهد. مقایسه فصلی نشان داد که روز ۳۴۹ واکنش شدیدتری نسبت به روز ۱۹۶ دارد، که نشان دهنده وابستگی رفتار یونوسفری به ترکیب شرایط خورشیدی و ژئومغناطیسی است.

کلیدواژه ها:

ارتفاع بیشینه چگالی الکترونی (hmax) ، تابش خورشیدی (F۱۰.۷) ، شاخص ژئومغناطیسی (Ap) ، فرکانس بحرانی (foF۲) ، مدل SAMI۲