مقایسه رویکردهای نهاد روحانیت در انقلاب مشروطه ایران و انقلاب کبیر فرانسه و پیامدهای آن

روحانیت به عنوان طبقه ای مهم با نگرش های مختلف نقش بسزایی در شکل گیری انقلاب مشروطیت ایران و انقلاب کبیر فرانسه داشتند. بنابراین، هدف از انجام پژوهش پاسخ دادن به این سوال است که، مهم ترین وجوه تشابه و تمایز روحانیت در انقلاب مشروطه ایران و انقلاب کبیر فرانسه چه بود؟ روحانیون ایرانی و فرانسوی در این دو انقلاب با توجه به این که از طبقات اصلی جامعه و تاثیرگذار بودند تلاش کردند تا جایگاه خود را در بین مردم حفظ نمایند و جهت انقلاب را به سمت اهداف مدنظر خویش تنظیم کنند که می تواند شباهت آنان باشد، اما تمایز میان آن ها این بود که روحانیون در ایران، رهبری انقلاب را به عهده گرفتند و بر اجرای قوانین شرع تاکید و تغییرات لازم در مجلس و قانون اساسی مشروطه را اعمال نمودند، اما در فرانسه روحانیت به دلیل فقدان پایگاه مردمی قابل اتکاء، جایگاه اصلی خویش را از دست داد و قوانین در مجلس آن کشور توسط لیبرال ها تدوین شد و جایگاهی برای احکام شرعی و اعمال نظر نهاد روحانیت در نظر گرفته نشد. این مقاله با استفاده از روش مقایسه ای مبتنی بر توصیف و تحلیل، ابعاد و زوایای این موضوع را بررسی می کند. یافته های تحقیق نشان می دهد که روحانیون ایرانی خواستار مشروطه بر اساس قوانین اسلامی با توجه به ساختار اجتماعی جامعه ایران بودند اما در فرانسه مشروطه خواهان با توجه به فرهنگ اومانیستی اروپا دین را از سیاست کنار نهادند. بدین ترتیب، نقش روحانیت در این رویداد کم رنگ شد.

کلیدواژه ها:

انقلاب کبیر فرانسه ، انقلاب مشروطه ایران ، روحانیون ، نسبت دین و سیاست