مسوولیت کیفری اشتقاقی؛ نگره ای برای مقابله با جرم های سازمان یافته

بیش از دو قرن، مسوولیت کیفری بیشتر بر عهدە مباشر مادی جرم نهاده می شد و گونه های دیگر مداخله در ارتکاب جرم از قبیل معاونت، استثنایی تلقی شده و تحت شرایط خاصی مورد تعقیب قرار می گرفت. امروزه، با دگرگونی رویدادهای اجتماعی و منطق حقوقی و گسترش جرم های سازمان یافته و روی آوری به اصل تقدم پیش گیرانه، قلمرو مسوولیت کیفری نیز دگرگون شده است. مسوولیت کیفری اشتقاقی، مسوولیت همکاران مستقیم و غیر مستقیم جرم می باشد که در قوانین ایران و دکترین حقوقی به صورت کامل پذیرفته نشده است. این نوع مسوولیت که دارای چهار پایە اساسی شامل عمومیت، سزامندی مجازات رفتار اصلی و فرعی، هدف مندی و ادغام پذیری است، می تواند چندگانه باشد و محدود به اشتقاق اولیه نماند. بر اساس یافته های این پژوهش، برای مقابله با جرائم سازمان یافته بهتر است حالت های اشتقاق چندگانە موازی و سریالی در قوانین کیفری به صورت صریح پیش بینی شود. این نگرە نو می تواند از بی کیفرمانی عوامل دخیل در جرم و مجازات افراد غیر دخیل پیشگیری کند. این پژوهش با استفاده از منابع کتابخانه ای و آرای قضایی با رویکرد توصیفی-تحلیلی، جنبه های گوناگون نگرە مسوولیت کیفری اشتقاقی را به عنوان مرزهای جدید عدالت کیفری با تکیه بر آرای قضایی مورد بررسی قرار دهد.

کلیدواژه ها:

تبانی ، جرایم سازمان یافته ، شرکت در جرم ، شروع به جرم ، مسئولیت کیفری اشتقاقی ، معاونت در جرم