تاثیر زمان های مختلف پرتودهی اشعه فرا بنفش (UV-C) بر پراسنجه های جدول زندگی کنه تارتن دو لکه ای Tetranychus urticae Kotch (Acari: Tetranychidae)

کنه تارتن دو لکه­ ای Tetranychus urticae Koch، به بیش از ۱۵۰ گونه گیاهی خسارت اقتصادی وارد می ­کند. با توجه به اثرات نامطلوب استفاده از کنه کش­ ها و ایجاد مقاومت در کنه ­های گیاهی، روش ­های کنترل سازگار با محیط زیست مانند پرتودهی، که یکی از روش ­های سازگار با محیط زیست می ­باشد مورد توجه قرار گرفته است. در پژوهش حاضر، اثر اشعه UV-C روی پراسنجه ­های جمعیتی کنه تارتن دو لکه ­ای در شرایط آزمایشگاهی [دمای °C ۲۵±۳، رطوبت نسبی ۵±۶۵ درصد و دوره نوری ۱۶:۸ ساعت (تاریکی: روشنایی)] در زمان­ های صفر، ۴، ۸، ۱۲ و ۱۶ دقیقه روی تخم­ های هم­سن این آفت مورد بررسی قرار گرفت. افزایش مدت زمان پرتودهی، موجب کاهش طول عمر کنه بالغ ماده از ۲۲/۲۵ به ۱۹/۳۸روز شد. میزان باروری از ۳۹ به ۱۷/۳۱تخم و طول دوره تخمگذاری از ۱۴/۳۵به ۸/۷۲ روز کاهش یافت. نرخ ذاتی افزایش جمعیت در شاهد و ۱۶ دقیقه پرتودهی با یک کاهش معنی داری به ترتیب ۰۰۵/۰±۰/۲۰۱ و ۰۱۰/۰±۰/۰۹۸ در روز بود. کم­ترین و بیش­ترین مقدار نرخ خالص تولید­مثل (R۰) به ترتیب در زمان­ ۱۶ دقیقه پرتو­دهی و شاهد، ۵/۶۲ و ۲۶/۸۱ تخم به ازای هر ماده بود. بنابراین، رشد جمعیت با افزایش مدت زمان پرتودهی نسبت به شاهد کاهش یافت. نتایج به­ دست آمده نشان­ دهنده اثرات منفی پرتو­دهی اشعه فرا­بنفش روی پراسنجه ­های رشدی و رشد جمعیتی کنه تارتن می ­باشد.

کلیدواژه ها:

پراسنجه های رشد جمعیت ، جدول زندگی ، کنترل غیر شیمیایی ، کنه تارتن دو لکه ای