بررسی تطبیقی صفات خبری خداووند از نگاه محدثان امامیه و سلفیه

صفات خبریه خدا همانند: قدم، اتیان، اسراء و نزول، که در قرآن و روایات بر جنبه های حرکتی و حضوری خداوند دلالت دارند، از مسائل محوری کلام اسلامی اند؛ صفاتی ظاهری که گاه به تشبیه مکانی می انجامد. براین پایه، سلفیه بر اثبات ظاهری بدون کیفیت پافشاری می کند و امامیه بر تنزیه مطلق و وحدت با ذات تاکید دارد. ضرورت تحقیق از شبهات کلامی اتکا به ظاهر این صفات برمی خیزد؛ جایی که اثبات بلا کیف ممکن است به تجسیم منجر شود. از اینرو، توجه به خلا مطالعات جامع روایی و شرح‎الحدیثی، تحلیل تطبیقی انقادی دیدگاه شارحان حدیث، موجب ارائه نگاهی صحیح در مورد صفات خبریه میگردد. به همین علت، تحقیق حاضر با روش تطبیقی-انتقادی نخست ضمن بررسی مختصر لغوی و تفسیری این صفات، به بررسی و نقد دیدگاه شارحان حدیث سلفیه و امامیه درباره روایات حاکی از صفات محل بحث میپردازد. نتایج نشان میدهد که سلفیه صفات را حقیقی و ظاهری اثبات می کند حال آنکه شارحان حدیث امامیه صفات مذکور را با حفظ معنای ظاهری تاویل میکنند. نتایج نشان میدهد ظاهرگرایی سلفیه درباره صفات مورد بحث موجب تشبیه و تجسیم خدا گردیده اما نگاه امامیه سازگاری بیشتر با محکمات قرآنی، روایات معصومان و تنزیه عقلی خدا از شبهات کلامی را در پی دارد.

کلیدواژه ها:

صفات خبریه ، شارحان حدیث ، سلفیه ، امامیه