نقد و سنجش روش­شناسی آثار ساقی گازرانی در مطالعات تاریخ ایران باستان

ساقی گازرانی در پژوهشهای خود به مباحث تاریخ­نگاری در ایران باستان پرداخته و رویکرد پوزیتیویستی غالب را به پرسش گرفته است. گازرانی با تمرکز بر مرز میان تاریخ و ادبیات، تلاش کرده است اهمیت متونی مانند شاهنامه را در برابر شواهد تاریخی مادی نظیر یافته­های باستان­شناختی و سکه­شناسی در شناخت تاریخ ایران باستان برجسته کند. وی با نقد به رانده شدن شاهنامه به عرصه ادبیات، تلاش کرده است تا وجود لایه­های تاریخی در روایت­هایی که در دسته اسطوره و افسانه قرار گرفته­اند را نشان دهد. او افزون بر نشان دادن این لایه­ها، تاکید می­کند که هدفش نشان دادن اهمیت متون ژانر «تاریخ ملی» در خوانش گفتمان­های قدرت و مشروعیت سیاسی است. با وجود این، تناقض­های روش­شناختی او موجب می­شود نتواند رویکرد خود را در برابر خوانش پوزیتیویستی بسط دهد و با تمرکز بر نشان دادن لایه­های تاریخی به مثابه امر واقع در روایت­های ژانر تاریخ ملی، خود نیز وارد عرصه­ای می­شود که تلاش کرده است آن را نقادی کند. این مقاله بر آن است با تمرکز بر روش­شناسی گازرانی، نشان دهد چگونه این روش­شناسی امکانی را در نقد خوانش پوزیتیویستی به روی فهم تاریخ ایران باستان می­گشاید ، اما گازرانی در نهایت آن را ناتمام باقی می­گذارد.

کلیدواژه ها:

ساقی گازرانی ، تاریخ ، ایران باستان ، روش­شناسی ، پوزیتیویسم