بررسی سبک شناسانه طنز سیاه در بازنمایی کودکان جنگ زده در دفترالحرب

ادبیات جنگ همواره به بازنمایی خشونت، فقدان و بحران های انسانی می پردازد، اما حضور نگاه کودکان جنگ زده، بعدی تازه از طنز تراژیک و نقد اجتماعی به متن می افزاید. این مقاله به بررسی طنز سیاه در روایت کودکان در مجموعه دفتر الحرب نوشته ممدوح حماده نویسنده، محقق و طنزپرداز سوری و گمنام در ایران می پردازد. همچنین این مقاله تجربه های تلخ جنگ را با زبانی تراژیک و در عین حال طنزآلود بازنمایی می کند. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر سبک شناسی است و چندین مولفه اصلی طنز سیاه - تضاد، بزرگ نمایی، مسخ و وارونگی، نمادپردازی و فضاسازی گوتیک - به عنوان چارچوب تحلیل به کار گرفته شده اند. داده ها از دو داستان منتخب «پنیر هلندی» و «شظایا» استخراج و با تمرکز بر روایت کودکانه تحلیل شده اند. یافته ها نشان می دهد طنز سیاه علاوه بر برجسته کردن تضاد میان معصومیت کودک و خشونت جنگ، ابزاری قوی برای نقد اجتماعی و بازنمایی شکاف میان روایت رسمی و تجربه زیسته مردم است. همچنین تبدیل رویدادها و اشیاء مرگبار به موقعیت های طنزآمیز، مخاطب را به تامل درباره خشونت جنگ و آسیب های روانی-اجتماعی کودکان و جامعه وامی دارد و امکان نقد غیرمستقیم ساختارهای خشونت آمیز اجتماعی و سیاسی را فراهم می کند.

کلیدواژه ها:

کودک جنگ ، طنزسیاه ، ممدوح حماده ، دفترالحرب