بررسی تطبیقی آیه اول سوره انسان

در تفسیر آیه اول سوره انسان، دیدگاه های متفاوتی ارائه شده که ناشی از اختلاف نظر در معنای «انسان»، «حین من الدهر»، «لم یکن شیئا مذکورا» و نیز کل آیه و تعیین معنای استفهام است. درباره معنای «انسان» عده ای از مفسران معتقد به مصداق عام و عده ای دیگر، معتقد به مصداق خاص هستند. در مورد «حین من الدهر»، گروهی از مفسران از تعیین بازه زمانی مشخص خودداری کرده اند، درحالی که گروهی دیگر، بر اساس مصداق انسان، تلاش کرده اند زمان دقیقی را برای آن تعیین کنند. در خصوص جمله «لم یکن شیئا مذکورا»، مفسران مراتب مختلفی را برای «شیئا مذکورا» برشمرده اند. همچنین، در مورد نوع استفهام در آیه، دیدگاه هایی چون استفهام تقریری، استفهام انکاری و خبر تقریری مطرح شده است. در این پژوهش که به روش توصیفی - تحلیلی انجام گرفته است، باتوجه به هدف سوره و ارتباط آیات، این نتیجه آشکار شد که با برقراری ارتباط «انسان» و «شیئا مذکورا» با ابرار (ع)؛ مقصود آیه اول، ظهور ابرار (ع) و انسان های برجسته ای است که خلیفهاللهی را محقق نموده اند. آنها با انجام اعمالی از سر اختیار، انسان را مطرح نموده اند. درباره کل آیه، گرچه با در نظرگرفتن استفهام تقریری و باتوجه به مراتب مختلف «شیئا مذکورا»، پاسخ متفاوت است؛ ولی درحقیقت استفهام در مقام اعجاب و بیانگر ظهور زودهنگام ابرار (ع) است.

کلیدواژه ها:

سوره انسان ، ابرار (ع) ، انسان کامل ، استفهام تعجبی ، ارتباط آیات