امکان سنجی تعدیل و تعویق حقوق مالی زوجه در شرایط خاص بیماری واگیردار در پرتو قواعد فقهی

سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 6

فایل این مقاله در 30 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_FLAW-31-84_003

تاریخ نمایه سازی: 1 تیر 1405

چکیده مقاله:

یکی از مسائل اساسی خانواده در سالیان اخیر با گسترش بیماری های مسری و کاهش درآمد و بحران معیشتی، امکان تعدیل و تعویق تکالیف و حقوق مالی زوجین است؛ ازاین رو مقاله پیش رو با بهره گیری از روش توصیفی تحلیلی درصدد تبیین امکان سنجی تحدید، تعدیل و تعویق، حقوق مالی زوجه در شرایط ثانویه ازمنظر قواعد فقهی و حقوقی است. طبق یافته های پژوهش، فشار اقتصادی بر اداره خانواده و افزایش پرونده های ترک انفاق و مهریه ازجمله مهم ترین معضل خانواده با شیوع بیماری های نوظهور و واگیردار به شمار می رود. از نظرگاه فقه و حقوق اگر بیماری واگیردار در حد زیادی باشد که برای زوجین موجب عسروحرج و ایراد ضرر شود، در نحوه پرداخت در زمان ادای مهریه و نفقه برمبنای مقتضیات زمان و مکان، مطابق حکم قاضی دادگاه، می توان به تعدیل و اعطای مهلت در تادیه آن ها قائل شد؛ دراین صورت می توان حکم را به طور موقت تحت شرایط خاصی تعویق کرد؛ ولی شرعا اسقاط و تغییر اصل تکالیف مالی زوج امکان پذیر نیست؛ زیرا تمامی تکالیف مالی زوج مشروط به تمکن و عدم استلزام عسروحرج نیست و قواعد فقهی (ادله عناوین ثانوی) مثل عسروحرج توانایی تقیید آن را ندارند، بلکه از مصادیق دین محسوب می شوند.

کلیدواژه ها:

اسقاط حق ، بیماری واگیردار ، تعدیل و تعویق حق مالی ، حقوق زوجه

نویسندگان

اباذر افشار

استادیار گروه فقه و حقوق اسلامی دانشگاه حضرت معصومه (س)، قم، ایران.

زینب نفر

دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

فریبا حاجیعلی

دانشیارگروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات ، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران.

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • قرآن کریم ...
  • آخوند خراسانی، محمد کاظم بن حسین (۱۴۱۳ق). کفایه الاصول (ابوالحسن ...
  • آملی، محمدتقی (۱۴۱۳ق). المکاسب والبیع (میرزا محمدحسین نائینی، تقریرنویس). قم: ...
  • ابن بابویه، محمد بن علی (۱۳۸۵ش). معانی الاخبار (عبدالعلی محمدی ...
  • ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی (۱۳۷۹ق). فتح الباری. بیروت: ...
  • ابن حنبل، احمد بن محمد (۱۴۲۰ق). مسند. بیروت: دار صادر ...
  • احمدی، سلمان؛ و امینی، علیرضا (۱۳۹۲). عدم مسئولیت بدهکار نادار ...
  • اراکی، محمدعلی (۱۳۷۵). اصول الفقه. قم: در راه حق ...
  • الهیاری، علی؛ و غریبه، علی (۱۳۹۸). تعسر اجبار و آثار ...
  • انصاری، مرتضی بن محمدامین (۱۴۱۶ق). فرائد الاصول. قم: انتشارات اسلامی ...
  • انصاری، مرتضی بن محمدامین (۱۴۱۹ق). مکاسب . قم : مجمع ...
  • ایروانی، علی (۱۴۲۶ق). حاشیه المکاسب. قم: مکتبه الکتبی النجفی ...
  • بجنوردی، حسن (۱۳۸۹). القواعد الفقهیه. تهران: دلیل ما ...
  • تبریزی، موسی (۱۳۶۹). قاعده لاضرر، الید، التجاوز والصحه (اوثق الوسائل). ...
  • توحیدی، محمدعلی (بی تا). مصباح الفقاهه فی المعاملات (ابوالقاسم خوئی، ...
  • جوادی آملی، عبدالله (۱۳۸۶). زن در آیینه جلال و جمال. ...
  • حائری، کاظم (۱۴۲۳ق). فقه العقود. قم: مجمع الفکر الاسلامی ...
  • حبیبی تبار، جواد؛ و موسوی، سیدموسی (۱۳۹۹). مناسبات دولت اسلامی ...
  • حکمت نیا، محمود (۱۳۹۹). مبانی اخلاقی، فقهی و حقوقی الگوی ...
  • خمینی، روح الله (۱۴۱۸ق). تنقیح الاصول. تهران: موسسه تنظیم و ...
  • خمینی، روح الله (۱۴۱۰ق). الرسائل. قم: موسسه مطبوعاتی اسماعیلیان ...
  • خوئی، ابوالقاسم (۱۴۱۰ق). منهاج الصالحین. قم: مدینه العلم آیه الله ...
  • دهقان نژاد، (۱۳۹۹). تاملی در اثر حقوقی بیماری کرونا بر ...
  • روشن، محمد؛ و زین الدینی، فاطمه (۱۳۹۹). بررسی چالش های ...
  • زحیلی، وهبه (۱۴۲۵ق). الفقه السلامی وادلته. دمشق: دار الفکر ...
  • زین الدینی، فاطمه، و روشن، محمد (۱۴۰۱ش). بیماری کرونا و ...
  • سبزواری، عبدالاعلی (۱۴۱۶ق). مهذب الاحکام. قم: موسسه المنار ...
  • شبیری زنجانی، موسی (۱۴۱۹ق). کتاب نکاح. قم: موسسه پژوهشی رای ...
  • شریعتمداری، محمدرضا (۱۳۸۸). حقوق زوجین. تهران: آوای نور ...
  • شهید ثانی، زین الدین بن علی (۱۴۲۷ق). الروضه البهیه فی ...
  • شیردل، الهام؛ سهراب زاده، مهران؛ و حامی کارگر، فاطمه (۱۴۰۰ش). ...
  • شیروی، عبدالحسین (۱۳۹۵). حقوق خانواده (ازدواج ، طلاق و فرزندان ...
  • صاحب جواهر، محمدحسن بن باقر (۱۴۲۸ق). جواهر الکلام فی شرح ...
  • صادقی مقدم، محمدحسن؛ و امیرحسینی، امین (۱۳۹۴). نفقه و نیازهای ...
  • صفائی، حسین؛ و امامی، اسدالله (۱۳۹۳). مختصر حقوق خانواده. تهران: ...
  • طوسی، محمد بن حسن (۱۳۸۷ق). المبسوط فی فقه الامامیه. تهران: ...
  • عبد الخانی، ساجده (۱۴۰۰ش). نگرشی فقهی بر مقابله با بیماری ...
  • علامه حلی، حسن بن یوسف (۱۴۱۴ق). تذکره الفقهاء. قم: موسسه ...
  • علامه حلی، حسن بن یوسف (۱۴۱۳ق). قواعد الاحکام فی معرفه ...
  • علی محمدی، طاهر؛ و نظرپور، حمزه (۱۳۹۶). بررسی قاعده فقهی ...
  • عوده، عبد القادر (۲۰۰۶م). التشریع الجنایی مقارنا بالقانون الوضعی . ...
  • عوض پور، احسان؛ پورجواهری، علی؛ و حیدری، محمد علی (۱۳۹۷). ...
  • قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران ...
  • کاتوزیان، ناصر (۱۳۸۸). حقوق مدنی خانواده: نکاح و طلاق، روابط ...
  • کاردوانی، راحله (۱۳۹۹). راهبردهای اخلاقی خانواده ایرانی و رویکرد اسلام ...
  • کلان فریبایی، محمدرضا (۲۰۲۰م). مواجهه ارزش های دینی و بلایای ...
  • لاریجانی، مهسا؛ عابدی، ملیحه؛ و نوری، طاهره (۱۴۰۱ش). تجارب زیسته ...
  • متقی، علی بن حسام الدین (۱۴۰۵ق). کنز العمال. بیروت: موسسه ...
  • محقق حلی، جعفر بن حسن (۱۴۰۹ق). شرائع الاسلام (ابوالقاسم بن ...
  • محقق داماد، مصطفی (۱۳۹۳). قواعد فقه. تهران: مرکز نشر علوم ...
  • محمدی، ابوالحسن (۱۳۹۳). قواعد فقه. تهران: میزان ...
  • مصطفوی، محمد کاظم (۱۴۲۱ق). القواعد. قم: موسسه نشر الاسلامی ...
  • مظفری سیبنی، خدیجه (۱۴۰۱ش). آثار شیوع بیماری ناشی از کووید ...
  • مکارم شیرازی، ناصر (۱۳۸۲). القواعد الفقهیه. قم: مطبعه حکمت ...
  • مکارم شیرازی، ناصر (۱۴۲۴ق). کتاب النکاح. قم: مدرسه امام علی ...
  • ملکوتی، رسول (۱۴۰۱ش). تاثیر کرونا ویروس بر مسئولیت مدنی متعهدین. ...
  • موسوی خوانساری، احمد (۱۳۶۴). جامع المدارک فی شر ح المختصر ...
  • میرشکاری، عباس؛ و حسینی، فاطمه سادات (۱۴۰۱ش). تاثیر کرونا بر ...
  • نائینی، محمدحسین (۱۳۷۳). منیه الطالب فی حاشیه المکاسب. تهران: المکتبه ...
  • نجارزاده هنجنی، مجید (۱۳۹۹). تحلیل حقوقی وضع محدودیت های ناشی ...
  • نراقی، احمد بن محمد مهدی (۱۴۱۵ق). عوائد الایام. قم: دفتر ...
  • هدایت نیا، فرج الله (۱۳۹۹). آثار بیماری های واگیردار در ...
  • Voorhoeve, Maaike Voorhoeve (۲۰۲۳). Law and social change in Tunisia: ...
  • نمایش کامل مراجع