مداخلات غیرکیفری در حمایت از کودکان و نوجوانان کار؛ مطالعه موردی «مجتمع شوق زندگی» مشهد

بهره کشی اقتصادی از کودکان و نوجوانان مفهومی است که با کرامت ذاتی این قشر آسیب پذیر در تعارض است؛ ازاین رو، نگارش حاضر به بررسی شرایط حاکم بر بزه دیدگان اطفال و نوجوان از دریچه جرم بهره کشی اقتصادی و در دایره جغرافیایی شهر مشهد پرداخته است. ازآنجاکه کودکان کار، نان آوران خانواده خود محسوب می شوند، با ممانعت خانواده برای کار کردن مواجه نیستند؛ لکن نیروی انسانی ازجمله مهم ترین سرمایه های کشور محسوب می شوند که توجه به شرایط آن ها، درنهایت به بهبود وضعیت جامعه در چشم اندازهای آینده منتهی می شود. دادسرای ناحیه پنج مشهد (مجتمع شوق زندگی) ازجمله مراجع تخصصی قضایی در شهر مشهد است که ویژه رسیدگی به امور صغار و محجوران است. پژوهش پیش رو جهت تبیین رویه های «مجتمع شوق زندگی» در حمایت از کودکان بزه دیده، ده پرونده با مضمون بهره کشی اقتصادی از اطفال و نوجوانان را انتخاب، و با روش تحلیل مضمون براون و کلارک بررسی کرده است. یافته های حاصل از روش تحلیل مضمون در این پژوهش نشان می دهد که پرونده های مطرح شده در «مجتمع شوق زندگی» دارای چهار مضمون حمایت های روان شناسانه و پزشکی و اقتصادی هستند. هم زمان، تشکیل پرونده شخصیتی و بالینی برای کودکان کار، برگزاری کارگاه های مهارتی متناسب با مشکلات روانی کودکان، برگزاری جلسات مشاوره، فراهم کردن شرایط تحصیلی، تهیه وسایل امرار معاش خانواده، معرفی خانواده کودکان کار به کمیته امداد و سازمان بهزیستی جهت دریافت امدادهای ماهیانه، فراهم کردن زمینه های اشتغال خانگی برای مادران کودکان و نوجوانان کار، الزام به تحصیل یا کمک به بازگشت به تحصیل کودکان کار، استعدادیابی کودکان کار به منظور شناسایی علایق آن ها و مراقبت های درمانی ازجمله مضامین فرعی است که زیرنظر مقامات قضایی در چهار حوزه اصلی انجام می شود. درمجموع با انجام اقدامات انجام شده در «مجمتع شوق زندگی»، این مهم حاصل شد که مداخلات حمایتی درخصوص کودکان و خانواده آن ها به کاهش تعداد کودکان کار و کنترل بهره کشی اقتصادی از کودکان در شهر مشهد منجر شده است.

کلیدواژه ها:

اطفال و نوجوانان ، بهره کشی اقتصادی ، حمایت غیرکیفری ، «مجتمع شوق زندگی»