طراحی چارچوب برآیندهای ناشی از پدیداری دارایی های سایه (نامرئی) و نقض اعتماد شرعی سرمایه گذاران

۱. مقدمه و هدفگسترش دارایی های سایه (نامرئی) در بازارهای مالی، به ویژه در بستر فناوری های نوین و دارایی های مبتنی بر رمز ارز، زمینه شکل گیری ابهام های ادراکی و چالش های مرتبط با اعتماد شرعی سرمایه گذاران را فراهم کرده است. بر این اساس، هدف پژوهش حاضر، طراحی چارچوب برآیندهای ناشی از پدیداری دارایی های سایه و بررسی تاثیر آن بر نقض اعتماد شرعی سرمایه گذاران در بازار سرمایه است.۲. مواد و روش هااین پژوهش از نظر روش شناسی، آمیخته با رویکرد اکتشافی است. در بخش کیفی، با بهره گیری از نظریه داده بنیاد، داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته گردآوری و طی سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند تا ابعاد چارچوب نظری استخراج گردد. در ادامه، به منظور ارزیابی پایایی و اعتبار ابعاد شناسایی شده، از روش دلفی فازی استفاده شد. سپس ابعاد نهایی با مولفه های استاندارد اعتماد شرعی سرمایه گذاران تلفیق و از طریق تحلیل فازی شهودی ویکور، میزان اثرگذاری ابعاد شناسایی شده بر اعتماد شرعی سرمایه گذاران ارزیابی گردید.۳. یافته های تحقیقیافته های بخش کیفی، مبتنی بر ۱۳ مصاحبه، منجر به شناسایی ۲۴۵ کد باز، ۶ مولفه محوری و ۳ مقوله ساختاری شد. نتایج بخش کمی نیز نشان داد که «برآیندهای دارایی مبتنی بر ارز دیجیتال» (S۱) مهم ترین عامل نقض اعتماد شرعی سرمایه گذاران محسوب می شود. همچنین، در میان معیارهای اعتماد شرعی، «انطباق ادراکی با اصل حلال شرعی در سرمایه گذاری» (W۱) بیشترین میزان تاثیرپذیری را به خود اختصاص داد.۴. بحث و نتیجه گیرینتایج پژوهش نشان می دهد که عملکردهای پنهان شرکت ها و کسب عایدات نامتعارف در بستر فناوری های مالی نوین، به ویژه رمز ارزها، می تواند موجب تضعیف انطباق ادراکی سرمایه گذاران با آموزه های دینی و احکام شرعی شود. در چنین شرایطی، ذهن سرمایه گذار در ارزیابی مشروعیت فعالیت های مالی با ابهام مواجه شده و اعتماد شرعی وی کاهش می یابد. ازاین رو، تدوین چارچوب های نظارتی و فقهی متناسب با تحولات فناوری های مالی نوین، می تواند نقش موثری در تقویت اعتماد شرعی سرمایه گذاران و ارتقای شفافیت بازار سرمایه ایفا نماید.

کلیدواژه ها:

دارایی های سایه ، اعتماد شرعی ، شناخت معنوی ، ارز دیجیتال ، ویکور فازی شهودی