پاسخ تنوع میکروبی به تغییرات خصوصیت های فیزیکی و شیمیایی خاک ناشی از فرسایش آبی در حوضه آبخیز دهبکری، استان کرمان

نبود اطلاعات کافی در زمینه تاثیر فرسایش بر عملکرد خاک و جوامع میکروبی موجود در آن مانع بزرگی در ارزیابی تاثیر واقعی فرسایش بر خدمات اکوسیستم های طبیعی و احیاء محیط های فرسوده می باشد. در این مطالعه رابطه تنوع میکروبی و تغییرات خصوصیت های فیزیکی و شیمیایی خاک ناشی از فرسایش آبی در اراضی مرتعی - جنگلی گوور استان کرمان بررسی شد. نمونه برداری خاک (عمق ۰-۳۰ سانتی متر) برپایه آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با استفاده از دو ترانسکت در چهار وضعیت شامل بدون فرسایش، فرسایش کم، فرسایش متوسط و شدید در سه پلات انجام شد. فاکتورهای آزمایش شامل واحدکاری (۲ واحد)، جهت شیب ( ۲ جهت) و درجه فرسایش (۴ درجه) بودند. پارامترهای فیزیکی و شیمیایی خاک شامل وزن مخصوص ظاهری، محتوی رطوبت خاک، اسیدیته، کربن و نیتروژن آلی محلول، نیتروژن و فسفر کل، آمونیوم (NH۴+‎)، نیترات (NO۳-‎)، فسفر و پتاسیم قابل دسترس، کربن و نیتروژن کل برای ارزیابی عملکرد کلی خاک اندازه گیری شد. شاخص های زیستی خاک شامل فعالیت آنزیمی خاک، کربن و نیتروژن زیتوده میکروبی، جمعیت میکروارگانیسم ها، سهم میکروبی خاک و تنفس میکروبی پایه اندازه گیری گردید. نتایج تجزیه واریانس داده ها حاکی از تفاوت معنی دار اکثر خصوصیت های فیزیکی و شیمیایی و زیستی خاک بود. با افزایش شدت فرسایش خاک تنها در اسیدیته خاک، کربن آلی محلول، نیترات و آمونیوم تفاوت معنی دار مشاهده نشد (p>۰.۰۱‎).‎ ‎فرسایش خاک باعث تغییرات آماری معنی دار در خصوصیت های خاک و کاهش خصوصیت های چند عملکردی خاک شد (p>۰.۰۱‎). بیشترین محتوی رطوبت خاک، نیتروژن آلی، کربن آلی، فسفر کل، پتاسیم قابل دسترس و آمونیوم مربوط به پلات های بدون فرسایش بود و با افزایش درجه فرسایش مقادیر این پارامترها کاهش معنی دار را نشان داد (p<۰.۰۱‎). فرسایش خاک اثر معنی داری در نیتروژن آلی محلول خاک داشت (p>۰.۰۱‎)، به طوری که بیشترین میزان نیتروژن آلی محلول در پلات های بدون فرسایش اندازه گیری شد و کمترین مقدار مربوط به پلات های با فرسایش شدید بود. نتایج نشان داد که مﻘدار تمام پارامترهای زیستی اندازهگیری شده در خاک های با درجه فرسایش شدید به طور معنی داری کمتر از خاک های بدون فرسایش و فرسایش کم بود. به طورکلی، تغییرات در ویژگی های میکروبیوتای خاک به شدت با تغییرات ناشی از فرسایش در چند خصوصیت- فیزیکی و شیمیایی خاک مرتبط بود. این نتایج با هم نشان می دهد که فرسایش خاک تاثیر منفی قابل توجهی بر ویژگی های میکروبی و عملکردی خاک دارد.

کلیدواژه ها:

خصوصیت های چند عملکردی خاک ، فرسایش خاک ، فعالیت آنزیمی ، تنوع میکروبی خاک