ارزیابی تاثیر نااطمینانی های نرخ ارز موثر واقعی بر میزان سرمایه گذاری بخش کشاورزی در استان های ایران: تحلیل با استفاده از رهیافت دو مرحله ای سوامی

نرخ ارز موثر واقعی، معیاری برای ارزیابی ارزش پول یک کشور در برابر سبدی از ارزهای دیگر، با لحاظ تفاوت های سطح قیمت داخلی و خارجی است که رقابت پذیری اقتصادی را در تجارت بین المللی نشان می دهد. این پژوهش به بررسی تاثیر نااطمینانی های نرخ ارز موثر واقعی بر سرمایه گذاری در بخش کشاورزی استان های مختلف ایران در دوره زمانی ۱۳۸۷ تا ۱۴۰۲ پرداخته است. در این مطالعه، ابتدا نااطمینانی نرخ ارز با استفاده از مدل های EGARCH محاسبه و به عنوان متغیر توضیحی در مدل مورد بررسی قرار گرفت. سپس، تابع سرمایه گذاری بخش کشاورزی با استفاده از تکنیک Swamy برآورد شد. برای تخمین توابع رگرسیونی و حل مدل ها، از نرم افزارهای Eviews۹ و Stata۱۴ استفاده شد. نتایج آزمون های ریشه واحد فیشر و دیکی فولر نشان دهنده ناپایداری متغیرها در این سطح بوده و آزمون های هم انباشتگی درونی رابطه بلندمدت میان متغیرها را تایید کردند. یافته های این پژوهش نشان داد که تولید ناخالص داخلی بخش کشاورزی استان ها، نرخ بهره و اعتبارات بانکی تاثیر معناداری بر سرمایه گذاری کشاورزی دارند. همچنین، تاثیر نااطمینانی نرخ ارز موثر واقعی در استان های مختلف متفاوت بوده است. به طور خاص، این نااطمینانی تاثیر مثبت و معناداری بر سرمایه گذاری کشاورزی در استان های اصفهان و آذربایجان غربی داشته، در حالی که در استان های سمنان، سیستان و بلوچستان، مازندران، آذربایجان شرقی و کرمانشاه تاثیر منفی مشاهده شده است.

کلیدواژه ها:

الگوهای با ضرایب متغیر ، تولید ناخالص داخلی ، رقابت پذیری اقتصادی ، مدل رگرسیون تعمیم یافته ، واریانس ناهمسانی