ارائه مدل اقتصادی تعیین نرخ عوارض وسایل نقلیه سنگین و نیمه­ سنگین تجاری در آزادراه های کشور با تاکید بر میزان خسارت وارده بر روسازی

امروزه قیمت گذاری راه ها به یکی از اولویت های اصلی در سیاست های حمل ونقل جهانی تبدیل شده است. قیمت گذاری راه، راهکاری موثر برای تامین منابع مالی توسعه و بهبود سیستم های حمل ونقل و نیز مدیریت تقاضا و کنترل ازدحام است. هدف اصلی این مقاله، ارائه مدل اقتصادی تعیین نرخ عوارض وسایل نقلیه سنگین و نیمه سنگین تجاری در آزادراه های کشور با تاکید بر میزان خسارت وارده بر روسازی است. بدین منظور با استفاده از رویکرد هزینه نهایی خارجی، نرخ عوارض این وسایل نقلیه محاسبه شده است. علاوه بر مدل اصلی، مدلی تعدیل یافته ارائه گردیده و نرخ عوارض بر اساس آن تعیین شده است. با توجه به رویکرد پیشنهادی به عنوان نمونه، نرخ عوارض در آزادراه تهران-قم محاسبه گردید. دو استراتژی برای تعیین نرخ عوارض استفاده شده است: (۱) پوشش کل هزینه های تحمیل شده (سناریوی گرداننده دولتی) و (۲) پوشش هزینه های زیرساخت به همراه حاشیه سود ۳۰ درصد (سناریوی گرداننده خصوصی). نتایج نشان داد درصورتی که هزینه های نهایی اولیه زیرساخت در محاسبه نرخ عوارض لحاظ نشوند، میزان انحراف نرخ عوارض محاسبه شده از مقادیر کنونی کمتر از سایر سناریوها است. نکته بسیار مهم، بیشتر بودن نرخ های محاسبه شده نسبت به مقادیر فعلی است. چنین موضوعی ممکن است در صورت اجرای مدل پیشنهادی با مخالفت شدید کاربران حمل ونقل مواجه شود؛ بنابراین اجرای تدریجی و فرهنگ سازی پیش نیاز اجرای مدل است.

کلیدواژه ها:

مدل اقتصادی ، نرخ عوارض ، وسایل نقلیه سنگین و نیمه­ سنگین تجاری ، آزادراه ، مدل هزینه نهایی