نقش معلم در تقویت روحیه امید در دانش آموزان

امید، به عنوان یکی از مولفه های بنیادین سلامت روان و موفقیت تحصیلی، نقشی محوری در انگیزه، تاب آوری و بهزیستی دانش آموزان ایفا می کند. مقاله حاضر با روش مروری نظام مند به بررسی نقش معلم در تقویت روحیه امید در دانش آموزان می پردازد و ضمن تبیین مبانی نظری امید بر اساس نظریه اسنایدر (Snyder, ۱۹۹۱)، کارکردهای عملی معلمان در پرورش این مهارت شناختی-انگیزشی را تحلیل می کند. یافته ها نشان می دهد که معلمان از طریق ایجاد روابط حمایت گرانه و مبتنی بر اعتماد، الگوسازی رفتارهای امیدوارانه، آموزش هدف گذاری و تفکر مسیرمحور، ارائه بازخورد سازنده و توانمندساز، ایجاد محیط کلاسی امن و پذیرا، و پرورش ذهنیت رشد و تاب آوری، می توانند به طور معناداری بر سطح امید دانش آموزان تاثیر بگذارند. پژوهش های متعدد نشان داده اند که امید، برخلاف تصور رایج که آن را یک ویژگی شخصیتی ثابت می دانند، مهارتی قابل آموزش و قابل پرورش است (Snyder, ۲۰۰۳; Marques & Lopez, ۲۰۱۸) و معلمان به عنوان تاثیرگذارترین بزرگسالان غیرخانواده در زندگی دانش آموزان، در موقعیتی ممتاز برای هدایت و تقویت این مهارت قرار دارند (Marques & Lopez, ۲۰۱۸). بااین حال، موفقیت در تقویت روحیه امید در دانش آموزان مستلزم رویکردی نظام مند و آگاهانه است که در آن معلمان ابتدا خود به امید و خوش بینی تحصیلی مجهز باشند و سپس با به کارگیری راهبردهای عملی و مبتنی بر شواهد، فرهنگ امید را در کلاس درس نهادینه کنند. مقاله با ارائه چارچوبی مفهومی برای نقش معلم در تقویت امید، پیشنهادهایی برای سیاست گذاری آموزشی، توانمندسازی معلمان و پژوهش های آینده ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

امید ، نظریه امید ، معلم ، روابط معلم-دانش آموز ، هدف گذاری ، تفکر مسیرمحور ، تفکر عاملیت ، تاب آوری ، ذهنیت رشد