نقش جو عاطفی مدرسه در برنامه درسی پنهان: تحلیل تاثیر روابط معلم-دانش آموز

برنامه درسی پنهان به عنوان یکی از مفاهیم بنیادین در حوزه برنامه درسی، به مجموعه ای از یادگیری های نانوشته و غیررسمی اشاره دارد که دانش آموزان از طریق جو مدرسه، روابط انسانی، هنجارهای پنهان و ساختارهای سازمانی تجربه می کنند. جو عاطفی مدرسه به عنوان یکی از مولفه های کلیدی برنامه درسی پنهان، نقش تعیین کننده ای در شکل گیری هویت عاطفی، انتقال ارزش های پنهان فراگیران ایفا می نماید. بر این اساس، هدف اصلی این پژوهش تحلیل نقش جو عاطفی مدرسه در برنامه درسی پنهان با تاکید بر تاثیر روابط معلم-دانش آموز بود. روش پژوهش مطالعه مروری از نوع کیفی با رویکرد تحلیل اسنادی و کتابخانه ای بود که با مراجعه به منابع و مقالات معتبر علمی و جستجو در پایگاه های اطلاعاتی داخلی (جهاد دانشگاهی، پایگاه مدارک و اطلاعات علمی ایران، سیویلیکا، نورمگز) و پایگاه های اطلاعاتی خارجی (Google Scholar, Science Direct, Books, Education Arena) به بررسی موضوع پرداخته شد. یافته های پژوهش نشان می دهد که پنج مولفه اصلی برنامه درسی پنهان از طریق جو عاطفی مدرسه و روابط معلم-دانش آموز در فرآیند یادگیری و رشد دانش آموزان نقش دارند: شکل گیری هویت عاطفی، انتقال ارزش های پنهان، ارتقای تعلق گرایی، کاهش رفتارهای منفی و تقویت خودپنداره تحصیلی. در مجموع، برنامه درسی پنهان به عنوان یک لایه پنهان و قدرتمند از یادگیری، نقشی محوری در شکل گیری جو عاطفی مدرسه و ابعاد مختلف رشد دانش آموزان ایفا می کند و بر خلاف برنامه درسی آشکار که عمدتا بر محتوای آموزشی و اهداف صریح متمرکز است، برنامه درسی پنهان از طریق تعاملات روزمره، هنجارهای پنهان و جو عاطفی مدرسه، تاثیری عمیق تر و ماندگارتر بر شخصیت و هویت دانش آموزان دارد.

کلیدواژه ها:

برنامه درسی پنهان ، جو عاطفی مدرسه ، روابط معلم-دانش آموز ، ارزش های پنهان