ارزیابی نقدهای معرفت شناختی و روشی علامه مجلسی بر فلسفه اسلامی: بررسی چهار محور بنیادین

این پژوهش با هدف تحلیل انتقادی دیدگاه های علامه محمدباقر مجلسی درباره فلسفه اسلامی انجام شده است. داده های تحقیق شامل منابع دست اول همچون بحارالانوار، رسائل علامه مجلسی و متون فلسفی مسلمانان مانند آثار ابن سینا، سهروردی و ملاصدرا و همچنین منابع ثانوی پژوهشگران معاصر در فلسفه اسلامی، تاریخ علم و کلام شیعی می باشد. روش جمع آوری داده ها مبتنی بر مرور نظام مند متون و استخراج محورهای انتقادی مجلسی و روش پردازش داده ها بر اساس تحلیل تطبیقی و استدلال نقادانه بوده است. یافته های تحقیق نشان می دهد که محورهای اصلی نقد مجلسی عبارت اند از خاستگاه غیر وحیانی فلسفه، ادعای استقلال عقل از وحی، روش تاویل فلسفی و اختلاف میان مکاتب فلسفی. تحلیل تطبیقی نشان می دهد فلاسفه اسلامی عقل را نه در تقابل با وحی بلکه در امتداد آن می دانستند و تاویل فلسفی را در چارچوب قواعد عقل و نص برای فهم ژرف تر دین به کار می بردند. بررسی دیدگاه مجلسی در بستر اجتماعی و فکری عصر صفوی نیز بیانگر تلاش او برای صیانت از مرجعیت وحی و جلوگیری از انحراف فهم دینی است. این پژوهش نشان می دهد نقدهای علامه مجلسی، هرچند از منظر روش شناسی فلسفی کامل نیست، اما نقش مهمی در حفاظت از مبانی معرفت دینی و شکل دهی گفت وگو میان عقل و نقل در سنت اسلامی دارد.

کلیدواژه ها:

علامه مجلسی ، فلسفه اسلامی ، تاویل فلسفی ، نقد فلسفه ، تحلیل تطبیقی