نقد و بررسی مراحل رشد کودک در نظریه رشد روانی اجتماعی اریکسون از منظر آموزه های قرآنی و روایی؛ پژوهشی میان رشته ای

نظریه رشد روانی-اجتماعی اریکسون تحول شخصیت انسان را در هشت مرحله توصیف می کند. این پژوهش در یک مطالعه ی میان رشته ای مربوط به منابع روانشناسی و آموزه های اسلامی، چهار مرحله ی نخست (تولد تا ۱۱ سالگی) از مراحل رشد کودک در نظریه روانی -اجتماعی اریکسون را با آموزه های قرآنی و روایی مقایسه می کند. یافته ها نشان می دهند که هرچند در سطح کاربردی شباهت هایی بین این دو وجود دارد (مانند اهمیت اعتمادسازی، استقلال تدریجی و نقش محیط)، اما در مبانی انسان شناختی تفاوت های اساسی دیده می شود. از منظر اسلامی، مراحل رشد اریکسون در مواردی مانند نقش مادر در شیردهی، آموزش توالت و اهمیت بازی مورد تایید است. اما مفاهیمی مانند عقده ادیپ/الکترا یا ذاتی دانستن حسادت جنسیتی با فطرت پاک در اسلام ناسازگارند. همچنین، اسلام با راهکارهایی مانند آداب شیردهی، تکریم کودکان و آموزش تدریجی عبادات، چارچوبی جامع تر ارائه می دهد. اریکسون رشد را خطی و جهان شمول می داند، در حالی که آموزه های اسلامی با درنظرگرفتن تفاوت های فردی و فرهنگی-دینی انعطاف بیشتری نشان می دهند. مثلا در اسلام تشویق به کارایی بدون القای حقارت، یا پذیرش کنجکاوی کودک بدون تحریک جنسی زودرس توصیه می شود. این پژوهش نشان می دهد که ادغام یافته های روان شناسی رشد با مبانی اسلامی می تواند به الگوی بومی جامع تری برای تربیت کودکان بینجامد.

کلیدواژه ها:

مراحل رشد کودک ، نظریه های رشد ، نظریه روانی-اجتماعی ، اریک اریکسون ، آموزه های قرآنی و روایی ، مطالعات میان رشته ای