نگاهی به نظریه ی ذمه (۱) در فقه اسلامی (مفهوم و ویژگی ها)

نظریه ی ذمه در فقه اسلامی، خاستگاه و پایگاه بسیاری نهادها (مانند: شخصیت حقوقی و اهلیت وجوب) و مسایل فقهی (معاملات با مال کلی) است. فقیهان مذاهب اسلامی (جعفری، حنفی، مالکی، شافعی و حنبلی)، در مفهوم آن، دیدگاه های گوناگونی را طرح کرده اند. این نوشته با روش توصیفی- تحلیلی، و گردآوری مطالب کتاب خانه ای، و به هدف تقریب دیدگاه های مذاهب معروف اسلامی در معنای ذمه، و نشان دادن حاکمیت روح واحد بر ماهیت مساله، تلاش، ورزیده است که دیدگاه فقیهان مسلمان (انکار ذمه، ذمه به معنای ذات انسان، صفت انسان، معنایی در انسان، و فضای فرضی برای تعهدات کلی در شخص) را به میزان توان در این زمینه به بازکاوی و بازاندیشی سپارد، و مفهوم ذمه را به «ظرف اعتباری حقوق و تعهدات مالی و غیر مالی رمزی و وضعی در شخص»، مجمع عمومی و فضای سازگاری تمام نظریه هایی این وادی شناسد.

کلیدواژه ها:

Dhimma ، capacity for obligation ، human essence ، real attribute ، legal construct ، hypothetical space of obligations ، ذمه ، اهلیت وجوب ، نفس انسان ، صفت حقیقی ، وصف اعتباری ، فضای فرضی تعهدات