طراحی الگوی پرورش تفکر سیستمی دانش آموزان دوره ی ابتدایی ایران

تفکر سیستمی بستری است که به کمک قابلیت های ویژه ای که از آن برخوردار است، درک مسائل پیچیده را تسهیل و فرصت انتخاب های اصلح برای زندگی بهتر در اختیار آدمی قرار می دهد. شایسته است یادگیری آن از دوره کودکی در دبستان آغاز گردد. هدف پژوهش، طراحی الگوی پرورش تفکر سیستمی دانش آموزان دوره ابتدایی بود که با روش کیفی نظریه داده بنیاد انجام شد. جامعه آماری، کارشناسان رشته های علوم تربیتی، مشاوره و روان شناسی و آشنا به حوزه ابتدایی بودند که از بین آن ها تعداد ۲۵ نفر به صورت نمونه گیری نظری جهت مصاحبه عمیق انتخاب شدند و مصاحبه ها تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. اعتبار یافته ها با روش تطبیق توسط اعضا و انجام مصاحبه های آزمایشی بررسی شد. به منظور تجزیه وتحلیل داده های کیفی، از کدگذاری باز، محوری و گزینشی استفاده شد. نتایج گویای آن است که ۱۳۹۰ گزاره مفهومی اولیه با ۲۳ مقوله اصلی و ۹۰ مقوله فرعی در قالب ابعاد شش گانه مدل مفهومی شامل: موجبات علی (مدرسه، خانواده، برنامه درسی)، پدیده اصلی (پرورش تفکر سیستمی)، شرایط زمینه ای (شناخت، نگاه کل نگر، شایستگی های مدیریتی، نیرو و امکانات مناسب، انعطاف پذیری در نظام آموزشی، همسویی نهادهای اجتماعی با مدرسه)، شرایط مداخله گر (محیط اجتماعی، فرهنگ سیاسی، نظام اقتصادی، شرایط فرهنگی)، راهبردها (بهره وری از نظام مشارکتی، پرورش مهارت های زندگی، آموزش، راهبردهای انگیزشی) و پیامدها (همه جانبه نگری، افزایش مهارت ها، موفقیت تحصیلی، توسعه فردی، توسعه جامعه) شناسایی شدند. یکپارچه سازی مقوله ها بر مبنای روابط موجود، شکل دهنده مدل مفهومی است که الگوی پرورش تفکر سیستمی در دانش آموزان ابتدایی را منعکس می نماید.

کلیدواژه ها:

تفکر سیستمی ، دانش آموزان ، دوره ی ابتدایی ، نظریه ی داده بنیاد ، ایران