تحلیل گفتمان دعای بیست و هفتم صحیفه سجادیه بر اساس الگوی هاج و کرس

دعای بیست و هفتم صحیفه سجادیه، با موضوع دعا برای مرزداران، نیایش جامع و کاملی است که مولفه­های مهمی، مانند ساختار متناسب زبانی و کاربست واژگانی در این موضوع را، با ظرافت هر چه تمام­تر تبیین می­کند؛ فلذا تحلیل گفتمان موجود در دعا می­تواند ساختار عقیدتی موجود در دعا را روشن­تر نماید. از جانبی دیگر، تحلیل گفتمانی، شیوه­ای نوین و کارآمد برای بررسی کلام گفتاری و نوشتاری است که دو زبان­شناس معاصر به نام هاج و کرس، ابداع نموده­ و پایه تحلیل خود را بر چهار رکن نام­دهی، اسم­سازی، به کارگیری مجهول در برابر معلوم و جملات کنشی در برابر اسنادی نهاده­اند. این جستار به روش توصیفی تحلیلی، الگوی هاج و کرس را مبنا قرار داده و با بررسی مولفه­های عقیدتی و ایدئولوژیکی متن دعا، به مطالعه گفتمان موجود در دعای بیست و هفتم صحیفه سجادیه پرداخته و جهت­گیری کلی آن را تبیین نموده است. خلاصه­ای از نتایج تحقیق حاکی از آن است که در مولفه نام­دهی، مفاهیمی مانند پررنگ نمودن پاداش اخروی مجاهدین و استقامت رزمندگان آمده و در مولفه اسم­سازی، معانی­ای مانند ریشه­کنی دشمن و جانشینی مجاهدین ذکر شده است که هر دو در راستای ایدئولوژی الهی می باشد. در مولفه جملات انتقالی و اسنادی، بیش­ترین بسامد از آن جمله­های انتقالی و مربوط به کنش­هایی است که در مرحله دعاست. در مولفه جملات مجهول و معلوم مفاهیمی مانند پرستش خدا و علت آن آمده است که اقرار به وحدانیت خداست و در مولفه جملات اسنادی سببی، معانی­ای مانند یگانگی و بی­شریکی پروردگار ذکر شده که در راستای جهان­بینی توحیدی است. در دعای مذکور مولفه جملات اسنادی هم­سانی وجود ندارد.

کلیدواژه ها:

تحلیل گفتمان ، متون دینی ، دعای بیست و هفتم ، صحیفه سجادیه ، الگوی هاج و کرس