ارزیابی و پهنه بندی شدت بیابان زایی با استفاده از مدل IMDPA با تاکید بر معیارهای آب و اقلیم (مطالعه موردی: شهرستان اردکان)

بیابان زایی، یکی از مهم ترین فرآیندهای تخریب اکوسیستم های طبیعی در مناطق خشک و نیمه خشک است که تهدیدی جدی برای پایداری اکوسیستم ها محسوب می شود. عوامل مرتبط با آب و اقلیم، نقش تعیین کننده ای، در تغییر ساختار و عملکرد اکوسیستم ها داشته و ارزیابی آن ها می تواند مبنایی برای مدیریت پایدار منابع طبیعی فراهم آورد. هدف از پژوهش حاضر، ارزیابی و پهنه بندی شدت بیابان زایی در شهرستان اردکان، با تاکید بر معیارهای آب و اقلیم، با استفاده از مدل ایرانی IMDPA است. در این راستا، پس از گردآوری و آماده سازی داده های مورد نیاز، شاخص های منتخب آب و اقلیم، به لایه های مکانی تبدیل شدند. درون یابی مکانی شاخص ها با بهره گیری از روش های وزن دهی معکوس فاصله و توابع پایه شعاعی انجام شد و نقشه های پهنه بندی هر شاخص تهیه گردید. سپس، تلفیق لایه ها بر اساس میانگین هندسی صورت گرفت و نقشه نهایی شدت بیابان زایی منطقه مطابق با چارچوب مدل تهیه شد. نتایج نشان داد که در مورد معیار آب، هدایت الکتریکی آب زیرزمینی و در مورد معیار اقلیم میزان بارش بیشترین تاثیر در بیابانزایی منطقه داشته است. بر اساس نقشه نهایی، حدود ۵۶/۸۹ درصد از سطح منطقه، معادل ۱۱۸۰۳۷/۱۸ هکتار، در طبقه بیابان زایی متوسط قرار داشته که عمدتا بخش های غربی و قسمت هایی از مرکز منطقه را در بر می گیرد. همچنین ۳۹/۹۹ درصد از منطقه، با مساحتی در حدود ۸۲۹۸۸/۸۵ هکتار، در طبقه بیابان زایی شدید واقع شده که عمدتا در بخش های شرقی و بخش کوچکی از مرکز منطقه گسترش یافته است. به طور کلی، نتایج پژوهش بیانگر روند رو به گسترش بیابان زایی و کاهش تدریجی پایداری اکوسیستم های طبیعی منطقه از منظر معیارهای آب و اقلیم می باشد.

کلیدواژه ها:

بیابان زدایی ، تخریب سرزمین ، خشکی ، کیفیت منابع آب