جواز ترک درمان بی فایده از منظر فقه امامیه: دفاعی فقهی از اتانازی انفعالی

این مقاله با رویکردی فقهی پزشکی، جواز ترک درمان بی فایده یا نامتناسب را در فقه امامیه بررسی می کند و از «اتانازی انفعالی» دفاعی قاعده مند عرضه می دارد. نوآوری پژوهش در آن است که به جای اتکای صرف به کلیات لاضرر و لاحرج، معیارهای اجرایی تشخیص بی فایدگی و نامتناسب بودن درمان را به مثابه رکن موضوع سازی سامان می دهد. با تمایز میان «قطع درمان» و «قطع مراقبت»، استمرار مراقبت های حمایتی و تسکینی شرط لازم تلقی می شود. سپس با تحلیل مفهوم تهلکه و معیار اسناد عرفی، تبیین می شود ترک درمانی که احتمال عقلایی نجات ندارد یا بار ضرر و حرج فزاینده ایجاد می کند، نه تهلکه است و نه اعانت بر قتل، بلکه از سنخ رفع الزام است. پژوهش به اشکالات رایج مانند تعارض با اصل حفظ نفس پاسخ می دهد و فتوای آیت الله خامنه ای درباره عدم وجوب حفظ محتضر و تاخیر مرگ را به عنوان موید ذکر می کند. در پایان، چارچوب پیشنهادی می تواند مبنای تدوین راهنماهای بالینی، کاهش تعارض میان کادر درمان و خانواده، و سامان دهی تصمیم های کمیته های اخلاق پزشکی قرار گیرد، بی آنکه از مرز قطعی حرمت قتل نفس و احترام جان عبور شود.

کلیدواژه ها:

اتانازی انفعالی ، ترک درمان بی فایده ، درمان نامتناسب ، قاعده تهلکه ، رفع الزام