راهکارهای درمانی کاهش خطر بیماری پیوند علیه میزبان در مدل موشی با پیوند سلول های بنیادی خون ساز

چکیده سابقه و هدف  بیماری پیوند علیه میزبان (GvHD) ، یکی از مهم ترین و جدی ترین عوارض پس از پیوند سلول های بنیادی خون ساز (HSCT) است که می تواند به طور قابل توجهی بر بقای بیمار، کیفیت زندگی و موفقیت درمان تاثیر بگذارد. این مطالعه با هدف مرور استراتژی های کاهش GvHD در مدل های موشی و با تاکید بر نقش سلول های بنیادی خون ساز و سازوکارهای ایمنی موثر در این فرایند انجام شد. مواد و روش ها این مطالعه مروری با جستجو در پایگاه های PubMed، Scopus و Web of Science طی سال های ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۵ انجام شد. از میان ۱۲۰۰ مطالعه اولیه، پس از غربالگری، ۱۵۵ مقاله واجد معیارهای ورود شناسایی شدند و در نهایت ۵۵ مطالعه برای تحلیل نهایی مورد بررسی قرار گرفتند. مطالعات منتخب به طور عمده شامل مداخلات دارویی، مونوکلونال آنتی بادی ها، مهارکننده های مسیرهای سیگنالینگ و درمان های سلولی بودند. یافته ها نتایج نشان داد که راهبردهای دارویی مانند سیکلوسپورین و آزاسیتیدین، آنتی بادی های مونوکلونال مانند توسیلیزوماب، مهارکننده های مسیرهای سیگنالینگ به ویژه JAK/STAT و روش های سلولی شامل Tregو MSC، به طور معناداری موجب کاهش بروز و شدت GvHD در مدل های موشی شدند. هم چنین، مطالعه های اخیر اثربخشی سلول های  MSCرا در درمان بیماری های مختلف و نقش مهارکننده های JAK را در کنترل GvHD تایید کرده اند. در بسیاری از این مطالعه ها، اثر ضد توموری پیوند (GVT) نیز تا حد زیادی حفظ شد که نشان دهنده اهمیت انتخاب درمان های هدفمند و متعادل است. نتیجه گیری             این مطالعه نشان داد که مدل های موشی دچار نقص ایمنی، ابزارهایی ارزشمند برای بررسی پاتوفیزیولوژی GvHD و ارزیابی درمان های نوین محسوب می شوند. استفاده از راهبردهای نوین ایمونوتراپی، تنظیم پاسخ های التهابی و بهره گیری از سلول های تنظیمی می تواند نقش موثری در کاهش شدت GvHD داشته باشد. به کارگیری رویکردهای ترکیبی، انتخاب مداخله متناسب با شرایط بیمار و شخصی سازی درمان می تواند به ایجاد تعادل بین کنترل GvHD و حفظ اثر ضد توموری کمک کند. با این حال تفاوت میان مدل های موشی و شرایط بالینی انسانی همچنان یکی از موانع اصلی انتقال این یافته ها به درمان است. بنابراین انجام مطالعات بیشتر برای تعیین ایمنی، اثریخشی و بهینه سازی زمان و دوز درمان ها ضروری به نظر می رسد.

کلیدواژه ها:

Graft-versus-Host Disease ، cytokines ، immunotherapy ، Chemokines ، Treatment ، بیماری پیوند علیه میزبان ، سیتوکین ها ، ایمونوتراپی ، کموکین ها ، درمان