خوانش قواعد نسبت و ترکیب در دو کتیبه ثلث محمدرضا امامی و علی نقی امامی در امامزاده اسماعیل اصفهان

درگستره آثار خانواده امامی اصفهانی در خیلی از بناهای شهرهایی مثل اصفهان، کتیبه هایی موجودند که هنوز به لحاظ علمی و ارزش های تاریخی و هنری مورد پژوهش قرار نگرفته اند. از جمله کتیبه های محمدرضا امامی اصفهانی و نوه اش علی نقی امامی در امامزاده اسماعیل اصفهان می باشند که شناخت آثار ایشان تکمیل کننده غنای تاریخی و پژوهشی است. بدین جهت چنین مطالعه ای ضروری است تا شاید بتوان زوایای پنهان این آثار از نظرگاه اصول خوشنویسانه دریافت نمودهدف نگارندگان بر همین مبناست که این چنین پژوهشی می تواند پژوهش های آتی را در شناسایی کتیبه های احتمالی بدون نام و تاریخ یاری رساند. با این که محمدرضا و علی نقی امامی با هم نسبت دارند اما عدم تعلیم دیدگی پدر علی نقی امامی نزد پدرش یک مسئله چالش برانگیز در ویژگی های آثارشان است. سوال این پژوهش چنین است که وجوه مشترک دو کتیبه از ایشان در سردرهای ورودی حیاط و حرم امامزاده اسماعیل اصفهان، به لحاظ اصول خوشنویسی در کتیبه نگاری چه مواردی هستند. در بین قواعد خوشنویسی نسبت میان اجزاء و ترکیب آن ها می توانند خیلی از ویژگی های کتیبه نگاری ایشان را گویا سازند، چرا که اساسی ترین ویژگی های کتیبه نگاری در حوزه ویژگی های درونی این قواعد نهفته اند. بدین منظور کتیبه های فوق به عنوان نمونه مورد بررسی قرار گرفتند. به این ترتیب این پژوهش کیفی به روش توصیفی و تحلیلی به صورت مشاهدات میدانی و مطالعات استنادی در بستر فضاهای حقیقی و مجازی انجام یافته است و نقطه، صفر، پاره خط و سطح به عنوان مبنای سنجش قرار گرفته اند. بر اساس یافته های پژوهش، در دو کتیبه محمدرضا امامی و علی نقی امامی رعایت نسبت ها در یکسان نویسی مفردات هم جنس و برخی مرکبات مشابه، با اندازه های موازین معین و افزودن بر کشش برخی حروف مددار مشابه یکدیگرند. همچنین ایشان در ایجاد ترکیب مطلوب بین حروف، کلمات و جملات از زوایای بکارگیری این اجزاء به صورت پایین متمایل به سمت چپ به یک شکل بهره برده اند. در هر دو کتیبه در فواصل بین مفردات و مرکبات حسن مجاورت در ترکیب کلی آن ها رعایت شده است.

کلیدواژه ها:

محمدرضا امامی ، علی نقی امامی ، قواعد نسبت و ترکیب ، کتیبه ثلث ، امامزاده اسماعیل