مفهوم سازی شناختی استعاره های تصویری در عناوین پیکتوگرافیک کتاب های کودک، بر اساس ماتریس فیلیپس و مک کوآری

پیکتوگرام ها نشانه های تصویری ساده و فاقد جزئیات اند که معنای خود را بدون پیچیدگی و بلافاصله منتقل می کنند. بسیاری از طراحان جلد کتاب های کودک، از خرده شمایل های پیکتوگرافیک در لابه لای تایپوگرافی عناوین استفاده می کنند. خرده پیکتوگرام های به کاررفته در این تایپوگرافی ها، علاوه بر کارکرد زیبایی شناختی دارای کارکرد اطلاع رسانی نیز هستند. این خرده پیکتوگرام ها پیام خود را در عین سادگی، از مجرای آرایه های بصری انتقال می دهند. مقاله حاضر با تحلیل استعاره ها و مجازهای مفهومی مستتر در عناوین پیکتوگرافیک کتاب های کودک به چگونگی ساختار هنری و کارکرد معنایی استعاره های تصویری این عناوین پاسخ می دهد. هدف مقاله پیش رو تحلیل شناختی فرایند شکل گیری و انتقال استعارات تصویری ای است که از به کارگیری شمایلی پیکتوگرافیک در متنی نوشتاری حاصل می آید. این پژوهش به روش تحلیلی توصیفی و وفق نظریه فیلیپس و مک کوآری در نوع شناسی استعارات تصویری و با استناد به آرای کوچش در استعاره ها و مجازهای مفهومی انجام شده است. فقدان استعاره شناسی پیکتوگرام در ایران و بسامد به کارگیری این شگرد هنری در عناوین کتاب های کودک، ضرورت پژوهش را مسجل می کند. مقاله پیش رو برای نخستین بار در ایران، نوع شناسی مذکور را از حوزه تصویر به حوزه تایپوگرافی گسترش می دهد. روش گردآوری داده ها به صورت هدفمند و جامعه آماری آن، عناوین کتاب های تصویری گروه سنی «الف»، «ب» و «ج» (فارسی و انگلیسی) است. پژوهش حاضر نشان می دهد، اولا: نوع شناسی فیلیپس و مک کوآری در ساختار بصری و بلاغت معنایی، نه تنها برای تعامل بین دو تصویر کارآمد است؛ بلکه برای آرایه های مبتنی بر تعامل بین تایپوگرافی و پیکتوگرام نیز کارایی دارد؛ ثانیا، تولید و دریافت بلاغت معنایی پیکتوگرافی ها در گرو درک خودکار استعارات مفهومی است.

کلیدواژه ها:

کتاب کودک ، تایپوگرافی ، پیکتوگرام ، استعاره مفهومی ، فیلیپس ، مک کوآری