بازنمایی حرفه معماری در ایران پهلوی دوم از خلال نشریات تخصصی؛ مطالعه موردی مجله «آرشیتکت» و «هنر و معماری» (۱۳۵۷-۱۳۲۵)

شرح مسئله: تاریخ نگاری معماری معاصر ایران غالبا به نقش نهادهای اجتماعی در شکل گیری «حرفه معماری» بی توجه بوده است؛ این در حالی است که نشریات تخصصی به عنوان یکی از این نهادها عرصه ای کلیدی برای تعریف، مرزبندی و مشروعیت بخشی به هویت حرفه ای معماران بوده اند. پژوهش حاضر با بررسی این خلا  نقش فعال رسانه ها در صورت بندی حرفه معماری را واکاوی می کند. پرسش و فرضیه: پرسش اصلی این است که نشریات تخصصی دوره پهلوی دوم، حرفه معماری را چگونه بازنمایی و صورت بندی کرده اند؟ فرضیه پژوهش آن است که این نشریات با بهره گیری از سازوکارهای گفتمانی و بصری، حرفه معماری را به عنوان دانشی تخصصی، دارای اقتدار فنی و پیوندخورده با پروژه های مدرن سازی دولت صورت بندی کرده و به تثبیت هویت حرفه ای معماران یاری رسانده اند. روش تحقیق: این پژوهش با رویکرد تفسیری-تاریخی و از طریق مطالعه تطبیقی دو نشریه شاخص «آرشیتکت» و «هنر و معماری» به عنوان اسناد آرشیوی انجام شده است. تحلیل داده ها در سه سطح درهم تنیده واژگانی-گفتمانی، ژانری-سازمانی و بصری-چیدمانی صورت گرفته است. یافته ها: یافته ها نشانگر وجود دو «رژیم بازنمایی» متمایز است. در دهه ۱۳۲۰ (مجله آرشیتکت)، «رژیم آموزشی-فنی» با تاکید بر تخصص، نظارت و استاندارد، معمار را در نقش «تنظیم گر فنی و ناظر اجتماعی» بازنمایی می کند. در دهه های ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰ (مجله هنر و معماری)، «رژیم بین المللی-فرهنگی» با تمرکز بر جریان های جهانی، هنر و پیوند با بازار، معمار را در نقش «کنشگر فرهنگی-شبکه ای» صورت بندی می نماید. بیان نتیجه: این گذار، بازتاب بلوغ تاریخی حرفه معماری در ایران است: از مرحله «دفاع از مرزهای تخصص» در برابر ساخت وساز غیرنهادمند، به مرحله «توسعه نفوذ فرهنگی و شبکه ای» در بستر اقتصاد روبه رشد و ارتباطات جهانی؛ بدین ترتیب، نشریات تخصصی نه صرفا بازتاب دهنده، بلکه کنشگرانی فعال در برساخت هویت و اقتدار حرفه ای معماری بوده اند.

کلیدواژه ها:

Professional Identity ، Discourse Analysis ، Professionalism ، Visual Regime ، Intermediary Institutions. ، هویت حرفه ای ، تحلیل گفتمان ، تخصص گرایی ، رژیم بصری ، نهادهای میانجی