بررسی تطبیقی رنج کودکان در اشعار ویلیام بلیک و نازک الملائکه

رولان بارت نظریه ای تحت عنوان رمزگان پنج گانه برای تحلیل متون ادبی ارائه کرده است که دو مورد از آنها، یعنی رمزگان کنشی و هرمنوتیک، با جنبه روایی اثر ادبی و نویسنده، و سه رمزگان دیگر، یعنی معنابنی، نمادین و فرهنگی، با جنبه معنایی متن، سایر ابعاد آن و همچنین خواننده اثر ادبی مرتبط است. شعر «دودکش پاک کن ها» از ویلیام بلیک و «ماساه الاطفال» از نازک الملائکه در موضوع رنج کودکان، دارای شباهت هایی در ابعاد روایی و معنایی هستند و براساس نظریه بارت قابل خوانش و تحلیل اند. در این پژوهش تلاش شده است موضوع «رنج کودکان» با هدف کشف لایه های روایی و معنایی این دو قصیده و تبیین شباهت ها و تفاوت های آنها، براساس روش تحلیلی توصیفی و با تکیه بر سه رمزگان کنشی، هرمنوتیک و معنابنی و در چارچوب مکتب آمریکایی ادبیات تطبیقی بررسی شود تا روشن گردد رنج کودکان چگونه در شعر این دو شاعر از دو فرهنگ متفاوت بازنمایی شده و چه شباهت ها و تفاوت هایی میان آنها وجود دارد. نتایج تحقیق نشان می دهد که محوریت اشعار هر دو شاعر بازتاب دهنده حقیقتی تلخ است؛ بدین معنا که دوران کودکی به جای آنکه زمانی برای بازی و شادی باشد، آغازی برای رنج های ناتمام زندگی است و این رنج ها در هر دو شعر از طریق زنجیره ای از کنش ها، معماها و دلالت های معنایی تصویر می شود، با این تفاوت که روایت بلیک ماهیتی اجتماعی و امیدوار به رهایی دارد، در حالی که الملائکه با نگاهی فلسفی و تراژیک به سرنوشت محتوم انسان می پردازد و امیدی به رهایی باقی نمی گذارد.

کلیدواژه ها:

ویلیام بلیک ، نازک الملائکه ، رمزگان پنج گانه رولان بارت ، رمزگان کنشی ، رمزگان هرمنوتیکی ، رمزگان فرهنگی