اثر سطوح مختلف عنصر روی بر عملکرد و ابقاء برخی عناصر معدنی در بره های نر مهربان

سابقه و هدف: عنصر روی (Zn) یکی از عناصر کم مصرف می باشد که در رشد، تولید مثل و بهبود سیستم ایمنی حیوانات تاثیرگذار است. در حال حاضر عنصر روی برای افزایش عملکرد، به جیره غذایی دام افزوده می شود. اما، افزودن بیش از حد آن به جیره، ممکن است علاوه بر کاهش عملکرد، بر جذب و ابقای سایر عناصر معدنی نیز تاثیر گذار باشد. پژوهش حاضر، با هدف بررسی اثر سطوح مختلف عنصر روی به فرم معدنی بر عملکرد و غلظت برخی از عناصر خون و ابقای آنها در بره های نر مهربان انجام شد.مواد و روش ها: برای انجام این آزمایش، از تعداد ۱۸ راس بره نر نژاد مهربان با سن ۵-۴ ماهه و میانگین وزن زنده ۲/۹۷ ± ۳۳/۵۵ کیلوگرم با ۳ تیمار و ۶ تکرار در قالب طرح کاملا تصادفی استفاده شد. تیمارهای آزمایشی شامل ۱) گروه شاهد (جیره پایه، بدون افزودن مکمل روی)، تیمار ۲) جیره پایه به علاوه مقدار ۴۰ میلی گرم عنصر روی به ازای هر کیلوگرم ماده خشک جیره به صورت سولفات روی، و تیمار ۳) جیره پایه به علاوه مقدار ۸۰ میلی گرم عنصر روی به ازای هر کیلوگرم ماده خشک جیره به صورت سولفات روی بود. در طول دوره آزمایش (۶۰ روز)، مقدار خوراک مصرفی به صورت روزانه و تغییرات وزن بره ها هر ۱۵ روز ثبت شد. در روز ۶۰ آزمایش، از همه بره ها قبل از خوراک دهی صبح، از طریق سیاهرگ وداج خون گیری شد. سپس، تعداد ۴ راس بره به صورت تصادفی از هر تیمار انتخاب و به داخل قفس های متابولیکی منتقل شدند و با در نظر گرفتن ۵ روز دوره عادت پذیری، نمونه مدفوع و ادرار بره ها به مدت ۵ روز جمع-آوری گردید. ترکیب شیمیایی اجزای جیره، عناصر معدنی موجود در مدفوع، ادرار و خون (عناصر روی، کلسیم، فسفر، آهن و مس) با استفاده از روش های استاندارد تعیین شد.یافته ها: نتایج نشان داد استفاده از مکمل روی در جیره اثری بر مصرف ماده خشک نداشت. اما اثر آن بر افزایش وزن روزانه و ضریب تبدیل غذایی معنی دار بود (P<۰.۰۵). بر این اساس، بره ها در گروه شاهد و تیمارهای ۲ و ۳ به ترتیب ۲۴۱/۰۷، ۲۶۹/۳۵ و ۲۷۳/۸۱ گرم در روز افزایش وزن داشتند. همچنین، مصرف مکمل روی سبب افزایش معنی دار سطح روی در خون بره ها شد(P<۰.۰۵) و سطح روی خون بره-ها از ۰/۸۶ میلی گرم بر لیتر (در گروه شاهد) به ۱/۲۴ و ۱/۱۳ میلی گرم بر لیتر به ترتیب در تیمارهای ۲ و ۳ افزایش یافت. ابقای عنصر روی در بدن تحت تاثیر مصرف مکمل روی قرار گرفت (P<۰.۰۵) و مقدار آن از ۳/۴۰ میلی گرم در روز (در گروه شاهد) به ۶/۱۴ و ۵/۸۲ میلی گرم در روز در تیمارهای ۲ و ۳ افزایش یافت. اما ابقاء سایر عناصر اندازه گیری شده، تحت تاثیر مصرف مکمل روی قرار نگرفت. همبستگی بین ابقاء عنصر روی با سایر عناصر معنی دار نبود.نتیجه گیری: به طور کلی، نتایج نشان داد که افزودن مقادیر ۴۰ و ۸۰ میلی گرم عنصر روی به ازای هر کیلوگرم ماده خشک جیره سبب بهبود عملکرد (افزایش وزن روزانه) بره ها شد. همچینن، غلظت عنصر روی در خون و ابقا آن در بدن تحت تاثیر افزودن مکمل روی قرار گرفت.

کلیدواژه ها:

ابقاء ، بره نر مهربان ، عنصر روی ، عناصر معدنی خون