اثر کیفیت آب بر مصرف ماده خشک، تولید و ترکیب شیر، کارایی و برخی فراسنجه های خونی گاوهای پرتولید هلشتاین

سابقه و هدف: کیفیت و مقادیر آب مصرفی از مهم ترین عوامل موثر بر مصرف خوراک و رفاه فیزیولوژیکی دام می باشند که بازدهی خوراک دام را تحت تاثیر قرار می دهند. علی رغم اهمیت حیاتی آب، اطلاعات اندکی در مورد اثرات منابع یا کیفیت مختلف آب بر مصرف خوراک و عملکرد گاوهای شیری وجود دارد. این مطالعه فرض کرد که کاهش سختی آب از طریق روش اسمز معکوس احتمالا بر عملکرد گاوهای شیری پرتولید تاثیر مثبت داشته باشد. هدف از این مطالعه بررسی تاثیر کاهش سختی آب از طریق اسمز معکوس در مقایسه با آب چاه بر مصرف خوراک، تولید و ترکیب شیر و فراسنجه های خونی گاوهای شیری پرتولید بود. مواد و روش ها: تعداد ۱۶ راس گاو شکم دوم با میانگین روزهای شیردهی ۲ ± ۱۲۲ و میانگین تولید شیر ۲/۱ ± ۴۴ کیلوگرم در روز به تیمارهای آزمایشی اختصاص یافتند. تیمارهای آزمایشی شامل تیمار آب چاه با مجموع مواد جامد حل شده زیاد (۱۹۵۵ میلی گرم بر لیتر) و تیمار آب تصفیه شده به روش اسمز معکوس با مجموع مواد جامد حل شده کم (۴۰۴ میلی گرم بر لیتر) بود. این آزمایش در قالب طرح کاملا تصادفی با ۲ تیمار و ۲ دوره آزمایشی اجرا گردید. آزمایش در طی دو دوره ۲۸ روزه شامل ۲۱ روز عادت پذیری و ۷ روز نمونه گیری صورت گرفت. تمامی گاوهای حاضر در آزمایش از یک نوع جیره با میزان انرژی و پروتئین یکسان مصرف کردند. گاوها در جایگاه های انفرادی نگهداری شده و دسترسی آزاد به آب و خوراک داشتند. تجزیه آماری داده های حاصل از این پژوهش با استفاده از رویه Mixed در نرم افزار آماری (۲۰۰۲) SAS ورژن ۱/۹ انجام شد. مقایسه میانگین ها با استفاده از آزمون توکی انجام شد.یافته ها: pH آب چاه (۷۵/۷) نسبت به آب تصفیه شده (۱۰/۷) قلیایی تر بود و روش اسمز معکوس باعث کاهش pH گردید. هدایت الکتریکی آب چاه (dS/m ۳/۲) نسبت به آب تصفیه شده (dS/m ۵۹/۰) به طور معنی داری بالاتر بود. املاح معدنی (Ca, Mg, Na, Cl, HCO₃, SO₄) موجود در آب چاه به صورت معنی داری پس از تصفیه کاهش یافتند. مجموع مواد جامد حل شده (۱۹۵۵ میلی گرم بر لیتر) و غلظت نیترات ۹/۳ میلی گرم بر لیتر) آب چاه پس از تصفیه به ترتیب به ۴۰۴ و ۸۴/۰ میلی گرم بر لیتر رسید. گاوهای مصرف کننده آب چاه (۲۵ کیلوگرم در روز) نسبت به گروه تصفیه شده (۷۹/۲۳ کیلوگرم در روز) به طور معنی-داری ماده خشک بیشتری مصرف کردند، اما تفاوت معنی داری در تولید شیر خام بین دو گروه مشاهده نشد (۵۹/۴۱ در مقابل ۳۰/۴۱ کیلوگرم در روز، ۷۹/۰ =P). درصد چربی شیر در گاوهای مصرف کننده آب چاه (۴۳/۳%) نسبت به آب تصفیه شده (۷۲/۳%) تمایل به کاهش داشت (۰۶/۰ =P)، اما درصد پروتئین، لاکتوز و تولید روزانه آنها تفاوت معنی داری نداشتند. کارایی تولید شیر در گاوهای مصرف کننده آب تصفیه شده به روش اسمز معکوس به طور معنی داری بیشتر از گروه مصرف کننده آب چاه بود. فراسنجه های خونی تحت تاثیر تیمار قرار نگرفت. نتیجه گیری: به طور کلی تصفیه آب چاه با روش اسمز معکوس به طور معنی داری کیفیت آب را بهبود بخشید و آن را برای مصرف گاو شیری مناسب تر کرد. مصرف آب تصفیه شده توسط گاوهای شیری پرتولید تاثیری بر تولید شیر و فراسنجه های خونی نداشت، اما چربی شیر افزایش یافت و با کاهش مصرف خوراک منجر به بهبود راندمان تولید شیر گردید که بیانگر بهبود استفاده از مواد مغذی است.

کلیدواژه ها:

تصفیه آب ، تولید شیر ، اسمز معکوس ، گاوهای شیری ، مواد جامد محلول