مسئله این همانی شخصی؛ بازنگاهی دیگر به آموزه «تجدد امثال» و تحلیل انتقادی آن

نظریه «تجدد امثال» در عرفان نظری به عنوان تبیینی از خلق دائم و تغییر مستمر در عالم مطرح شده است؛ اما به لحاظ متافیزیکی با چالش اساسی فقدان «این همانی شخصی» و «این همانی وجودی» مواجه است. این پژوهش با تحلیل تطبیقی تفاسیر مختلف تجدد امثال، شامل حرکت جوهری امتدادی، حرکت غیرامتدادی و تغییر دفعی، نشان می دهد که هریک از این تفسیرها با بحران فقدان این همانی متافیزیکی همراه است. همچنین، راه حل های پیشنهادی عارفان، ازجمله مفهوم «نفس رحمانی، به مثابه جوهر ثابت عالم» و «عین ثابت» که به منظور حفظ ثبات جوهری در برابر تغییرات ظاهری (عرضی) ارائه شده اند، ازنظر این پژوهش ناکافی بوده و نتوانسته اند مساله بنیادین حفظ هویت شخصی و وجودی را به طور کامل پاسخ دهند. یافته های پژوهش نشان می دهد که تفسیرهای مختلف تجدد امثال، همگی در حفظ این همانی شخصی و وجودی ناکام اند، و تنها صورت قابل دفاع آن، حرکت جوهری غیرامتدادی است که با وجود ظرفیت تبیینی بالا، هنوز نیازمند تبیین های متافیزیکی دقیق تر است. این پژوهش با روش تحلیلی توصیفی به منظور رفع ابهامات فلسفی و معرفت شناختی مرتبط با نظریه تجدد امثال، گامی درجهت تقویت فهم منسجم و دقیق تر آن در سنت عرفان و فلسفه اسلامی برداشته است.

کلیدواژه ها:

تجدد امثال ، خلق مدام ، این همانی وجودی ، این همانی شخصی ، نفس رحمانی ، حرکت جوهری