پدیده چشم زخم از منظر فلسفه اسلامی

چشم زخم به عنوان باوری کهن و جهان شمول، از دیرباز در اعتقادات ادیان و فرهنگ های گوناگون جای داشته است. مداقه در این پدیده، با رویکرد عقل محور، عرصه ای است که کمتر بدان توجه شده است. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و با رویکرد فلسفی در پی آن است که ازنگاه سطحی به چشم زخم عبور کرده و در پرتو مبانی فلسفه اسلامی، خوانشی عقلانی از این پدیده به دست دهد. براین اساس، ازنظر حکمای مسلمان، چشم زخم سازوکاری فرامادی داشته و از تاثیر نفس انسان در حالت تعجب شدید یا حسادت، ناشی می شود. این تبیین عقلی، آشکار می سازد که پدیده چشم زخم نه یک باور افسانه ای یا خرافی، بلکه واقعیتی متافیزیکی است که از نفس انسانی و قدرت تاثیر آن بر ماده نشات می گیرد. این خوانش فلسفی علاوه بر سازگاری با آموزه های وحیانی و برتری همه جانبه بر تبیین های مادی، به لزوم کنترل حالات نفسانی و اصلاح صفات رذیله برای مسدودسازی اثرگذاری چشم زخم در تعاملات اجتماعی و روابط انسانی رهنمون می گردد. همچنین بیش از پیش بر ظرفیت های غنی فلسفه اسلامی در تبیین نظام مند و خردپسند باورهای عمومی تاکید ورزیده و مبانی نظری ارزنده ای برای گفتگوهای بینافرهنگی و تحقیقات میان رشته ای فراهم می آورد.

کلیدواژه ها:

چشم زخم ، شورچشمی ، تاثیر نفس ، فلسفه اسلامی